autorMałgorzata Wierzbicka

Sarra Ghrieb – Master’s degree in quality management, Higher National School of Management, Kolea, Algeria; e-mail: sarragherieb4@gmail.com
Amine Ferroukhi – Professor at the Higher National School of Management, LIMGE laboratory, Kolea, Algeria; e-mail: a.ferroukhi@ensmanagement.edu.dz
Lydia Djennadi – Lecturer at the Higher National School of Management, LIMGE laboratory Kolea, Algeria

Otrzymano 14.03.2024. Przyjęto 26.06.2024

Abstrakt

Cel: Celem opracowania jest ustanowienie kompleksowych ram zarządzania zgodnych z normą ISO 22000:2018 w zakładzie produkcyjnym NOUNOURS, mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa produktów spożywczych.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Do osiągnięcia celu badawczego zastosowano metodologię jakościową. Aktywne uczestnictwo w środowisku produkcyjnym firmy NOUNOURS pozwoliło na zdobycie bezpośrednich doświadczeń oraz głębsze zrozumienie kultury, zachowań i dynamiki badanej grupy. Obserwacja uczestnicząca jest szczególnie cenna przy badaniu zjawisk społecznych, praktyk kulturowych i dynamiki społeczności, gdyż umożliwia eksplorację złożonych procesów społecznych w ich naturalnych kontekstach.
Wyniki/wnioski: Wyniki badań podkreślają zaangażowanie kierownictwa w uzyskanie certyfikatu ISO 22000:2018. Ocena planu Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli (HACCP) potwierdza zgodność z obowiązującymi standardami. Niemniej jednak ocena programu wstępnego (PRP) wykazuje obszary niezgodności.
Ograniczenia: Badanie może być ograniczone przez takie czynniki jak: (1) brak niektórych dokumentów ze względu na ich poufny charakter, (2) trudności w otwartej interakcji ze specjalistami, (3) problemy z dotarciem do znacznej liczby respondentów średniego szczebla zarządzania.
Zastosowanie praktyczne: Wdrożenie solidnego systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności i przestrzeganie globalnych standardów, takich jak ISO 22000:2018, przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa i jakości produktów spożywczych NOUNOURS. Ponadto spełnienie wymagań regulacyjnych i uzyskanie certyfikatu ISO 22000:2018 może otworzyć możliwości eksportowe.
Oryginalność/wartość poznawcza: Opracowanie przedstawia nowe perspektywy dotyczące ustanowienia systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności w zakładzie produkcyjnym NOUNOURS, dostarczając cennych wskazówek dla podobnych firm, które dążą do poprawy procedur zapewnienia bezpieczeństwa żywności. Ponadto podkreśla znaczenie przestrzegania międzynarodowych standardów i wymogów regulacyjnych w sektorze spożywczym.

Słowa kluczowe

ISO 22000:2018, HACCP (Analiza Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli), bezpieczeństwo żywności, system zarządzania bezpieczeństwem żywności, mała firma rolno-spożywcza, Algieria

dr Tomasz DRYL – Wydział Zarządzania, Uniwersytet Gdański, ul. Armii Krajowej 101, 81-824 Sopot, Polska; e-mail: tomasz.dryl@ug.edu.pl

Otrzymano 4.06.2024. Przyjęto 10.06.2024

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest zbadanie wpływu technologii sztucznej inteligencji (AI) na jakość komunikacji pomiędzy placówkami medycznymi a pacjentamiza pośrednictwem chatbotów konwersacyjnych. Artykuł analizuje percepcję pacjentów na temat komunikacji z wykorzystaniem chatbotów AI, ocenia dokładność i pomocność informacji przekazywanych przez chatboty oraz bada wpływ personalizacji odpowiedzi i łatwości użytkowania chatbotów na ogólną satysfakcję pacjentów. Dodatkowo artykuł przedstawia rekomendacje dotyczące implementacji AI w komunikacji medycznej, oparte na wynikach badań empirycznych.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Badanie przeprowadzono w 2023 roku metodą sondażu diagnostycznego. Zastosowano technikę ankiety, a narzędziem badawczym był kwestionariusz udostępniony metodą CAWI. W badaniu uczestniczyło 483 respondentów.
Wyniki/wnioski: Wyniki badania wykazały, że chatboty AI stanowią wartościowe narzędzie w poprawie jakości obsługi pacjenta w placówkach medycznych. Ich skuteczność zależy od dokładności informacji, personalizacji komunikacji oraz łatwości użycia. Wdrożenie chatbotów AI wymaga uwzględnienia wyzwań związanych z przetwarzaniem języka naturalnego oraz różnicami indywidualnymi użytkowników.
Ograniczenia: Ograniczenia dotyczą przede wszystkim możliwego braku reprezentatywności wszystkich respondentów badania.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki wskazują na wysoką jakość komunikacji, skuteczność w udzielaniu odpowiedzi oraz znaczącą rolę chatbotów w poprawie doświadczeń pacjentów.
Oryginalność/wartość poznawcza: Badanie wnosi nową wartość poznawczą, analizując szczegółowo percepcję pacjentów na temat komunikacji z wykorzystaniem chatbotów AI, ocenia dokładność i pomocność informacji przekazywanych przez chatboty oraz bada wpływ personalizacji odpowiedzi i łatwości użytkowania chatbotów na ogólną satysfakcję pacjentów.

Słowa kluczowe

AI w ochronie zdrowia, chatboty w komunikacji z pacjentami, jakość obsługi pacjenta

dr Wioleta DRYL – Wydział Zarządzania, Uniwersytet Gdański, ul. Armii Krajowej 101, 81-824 Sopot, Polska; e-mail: wioleta.dryl@ug.edu.pl
mgr Piotr JUCHNIEWICZ – doktorant, Uniwersytet Komeńskiego w Bratysławie, Wydział Nauk Społecznych i Ekonomicznych, Šafárikovo námestie 6, 814 99 Bratislava, Słowacja

Otrzymano 4.06.2024. Przyjęto 10.06.2024

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest identyfikacja i analiza roli jakości w ocenie wartości produktu luksusowego. Percepcja jakości stanowi w przypadku dóbr luksusowych bardzo złożony koncept, którego istota wykracza poza ramy funkcjonalności, użyteczności i poziomu zaspokojenia podstawowych potrzeb konsumenta. W artykule podjęto także próbę wskazania, jakie czynniki kształtują postrzeganą jakość produktu luksusowego.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Posłużono się takimi metodami jak krytyczna analiza literatury przedmiotu oraz wybranych wyników badań zrealizowanych w analizowanym obszarze, a także metodami syntezy i wnioskowania logicznego.
Wyniki/wnioski: Jakość dóbr luksusowych nie jest tylko funkcją ceny i rzeczywistej jakości, ale przede wszystkim jakości postrzeganej, która ma decydujący wpływ na decyzje nabywcze konsumentów. Psychologiczna percepcja jakości stanowi jedną z podstaw wizerunku marki luksusowej, a także czynnik racjonalizujący decyzje konsumentów o zakupie. Wskazuje się również na istotne znaczenie jakości w budowaniu relacji z konsumentem dóbr luksusowych. Jakość stanowi również narzędzie wspierające dostosowywanie się marek do współczesnych wymagań rynku, takich jak zrównoważony rozwój czy funkcjonowanie na rynku e-commerce.
Ograniczenia: W niniejszym opracowaniu dokonano analizy literatury, a także wyników wybranych badań dotyczących jakości dóbr luksusowych, co stanowi jedynie wstęp dla dalszych pogłębionych badań w tym zakresie.
Zastosowanie praktyczne: Zaprezentowane w niniejszym opracowaniu analizy dostarczają informacji ukierunkowujących dalsze procesy badawcze w tym obszarze. Zidentyfikowane obszary, w jakich rozpatrywana jest jakość produktów luksusowych, wskazują na silną potrzebę dalszych pogłębionych badań zarówno jakościowych, jak i ilościowych w tym zakresie.
Oryginalność/wartość poznawcza: Dotychczasowe opracowania w tym zakresie skupiają się na szerokim ujęciu ogólnych kwestii odnoszących się do wartości produktu luksusowego, traktując jakość jako jeden z jej wyznaczników. Artykuł koncentruje się na roli jakości w kształtowaniu wartości produktu luksusowego. Identyfikuje czynniki wykraczające poza racjonalne wyznaczniki jakości, poddając analizie zmienne kształtujące jakość postrzeganą, która w przypadku dóbr luksusowych oddaje faktyczny zakres tego zjawiska.

Słowa kluczowe

jakość postrzegana, produkt luksusowy, wartość produktu luksusowego

prof. dr hab. Marek BUGDOL – Uniwersytet Jagielloński, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, ul. prof. St. Łojasiewicza 4, 30-348 Kraków, Polska; e-mail: marek.bugdol@uj.edu.pl

Otrzymano 29.05.2024. Przyjęto 5.06.2024

Abstrakt

Cel: Celem niniejszego artykułu jest identyfikacja głównych przyczyn upadku jakości w procesach produkcyjnych realizowanych z wykorzystaniem outsourcingu.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W celu zapoznania się ze stanem dotychczasowych badań wykorzystano przegląd literatury. Zastosowana procedura była zgodna z zasadami badań prowadzonych w naukach o zarządzaniu i jakości. W artykule wykorzystano materiały informacyjne dotyczące upadku jakości w firmie Boeing.
Wyniki/wnioski: Do problemów związanych z zagwarantowaniem odpowiedniej jakości (tj. zgodnej z wymaganiami) dochodzi, kiedy mamy do czynienia z: nadmiernym wydzielaniem procesów, brakiem rygorystycznej kontroli jakości przeprowadzanej przez dostawców, niemożnością oceny wszystkich ponoszonych kosztów, niewłaściwym zdefiniowaniem produktu (tego, czego oczekujemy), bardzo dużą liczbą zastosowanych technologii, rozbudowaną i skomplikowaną strukturą łańcucha dostaw. Jednak nie wolno zapominać o takich czynnikach, jak: dążenie do szybkich zysków (presja na cele numeryczne), niszczenie kompetencji w wyniku nieciągłości technologicznej, podejmowanie zachowań kontrproduktywnych (korupcji) czy o uwarunkowaniach politycznych, na które firmy nie muszą mieć wpływu.
Ograniczenia: Przegląd literatury nie jest doskonałym sposobem pozyskiwania informacji. W artykule zwarto przykład odnoszący się do jednej branży.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki badań mogą być przydatne do doskonalenia systemu zarządzania procesami zewnętrznymi.
Oryginalność/wartość poznawcza: Przedstawione przykłady i wyniki już opublikowanych badań mogą stanowić materiał edukacyjny zarówno dla studentów kierunków technicznych, jak i społecznych.

Słowa kluczowe

outsourcing, problemy, przyczyny upadku jakości

prof. dr hab. Elżbieta SKRZYPEK – Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu, Wydział Nauk Społecznych, ul. Nowy Świat 4, 62-800 Kalisz, Polska; e-mail: e.skrzypek@uniwersytetkaliski.edu.pl
mgr Sylwia SAGAN – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie , Katedra Kapitału Intelektualnego i Jakości, pl. Marii Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin, Polska; e-mail: sylwia.sagan@mail.umcs.pl

Otrzymano 23.05.2024. Przyjęto 5.06.2024

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest wskazanie rangi oraz znaczenia transferu i dzielenia się wiedzą w organizacji, a także pokazanie wynikających z tego korzyści i barier występujących w tych procesach. Wskazanie uwarunkowań, motywów, barier, korzyści, efektów i czynników wspierających oraz stymulujących zachowania związane z dzieleniem się wiedzą. Ponadto wskazanie na wybrane badania, które podkreślają stan i znaczenie szeroko rozumianego procesu dzielenia się wiedzą w organizacjach oraz pokazanie związków, jakie zachodzą między dzieleniem się wiedzą i transferem wiedzy.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Projekt zakłada wskazanie różnic w podejściu do subprocesów zarządzania wiedzą. Badanie obejmuje krytyczną analizę dostępnej literatury oraz analizę wyników opublikowanych badań oraz wnioskowanie.
Wyniki/wnioski: Ukazanie istoty, różnorodności w podejściu do definiowania transferu i dzielenia się wiedzą, wskazanie związków, jakie zachodzą między transferem i dzieleniem się wiedzą, ukazanie potrzeby podniesienia rangi tych subprocesów w zarządzaniu wiedzą we współczesnej organizacji, wskazanie na potrzebę kontynuacji badań nad problemami związanymi z transferem i dzieleniem się wiedzą.
Ograniczenia: Zarządzanie wiedzą w polskich przedsiębiorstwach wzbudza coraz większe zainteresowanie. Jednocześnie dzielenie się wiedzą i transfer wiedzy jako subprocesy zarządzania wiedzą napotykają na szereg barier. Potwierdzają to liczne badania prowadzone w tym zakresie.
Zastosowanie praktyczne: Wskazanie zależności pomiędzy dzieleniem się wiedzą i transferem wiedzy oraz pokazanie korzyści, jakie mogą osiągnąć organizacje realizujące te subprocesy w ramach procesu zarządzania wiedzą.
Oryginalność/wartość poznawcza: Pokazanie znaczenia dzielenia się wiedzą jako najważniejszego aspektu zarządzania wiedzą w celu zachęcenia organizacji do szerszego zainteresowania się zarówno problematyką zarządzania wiedzą, jak i jego subprocesami, jakimi są transfer i dzielenie się wiedzą. Przedstawione wyniki badań ukazują wybrane elementy zarządzania wiedzą związane z oddziaływaniem subprocesów transfer i dzielenie się wiedzą na organizację i pracownika.

Słowa kluczowe

zarządzanie wiedzą, dzielenie się wiedzą, transfer wiedzy

mgr inż. Kamil CZWARTKOWSKI – Katedra Agroinżynierii i Analizy Jakości, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, ul. Komandorska 118/120, 53-345 Wrocław, Polska; e-mail: kamil.czwartkowski@ue.wroc.pl

Otrzymano 21.03.2024. Przyjęto 11.04.2024

Abstrakt

Cel: W Unii Europejskiej nie istnieją regulacje prawne dotyczące produkcji olejów niszowych. Dlatego podjęto się wyznaczenia ram koncepcyjnych w obszarze, w którym takie regulacje mogłyby powstać. Celem niniejszego artykułu jest wybór czynników determinujących jakość oleju niszowego na przykładzie oleju konopnego poprzez porównanie jego walorów organoleptycznych oraz zaprojektowanie modelowego wariantu oleju konopnego.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Do realizacji przyjętego celu publikacji wykorzystano metodę ankiety bezpośredniej w grupie 63 konsumentów deklarujących regularne spożywanie olejów niszowych. Kwestionariusz ankiety składał się z czterech sekcji: dane demograficzne konsumentów, kluczowe czynniki wpływające na decyzje zakupowe, ocena organoleptyczna i ocena wpływu metod produkcji na decyzje zakupowe.
Wyniki/wnioski: Oleje niszowe powinny być produkowane metodą tłoczenia niskotemperaturowego, która w opinii konsumentów odzwierciedla wysoką jakość produktu oraz zaspokaja ich oczekiwania. Zastosowanie innej metody produkcji jest zasadne jedynie w przypadku surowców, które nie nadają się do tłoczenia.
Ograniczenia: Głównym ograniczeniem przeprowadzonego badania było pozyskanie respondentów jedynie z obszaru województwa dolnośląskiego.
Zastosowanie praktyczne: Opracowane wytyczne pozwalają na opracowanie krytycznych czynników produkcji olejów niszowych oraz dostarczają producentom wiedzy o tym, które cechy olejów niszowych wpływają na ich atrakcyjność w oczach konsumentów. Oryginalność/wartość poznawcza: Dotychczas w literaturze nie odnaleziono publikacji, w których porównane zostały oleje pozyskane z jednolitego surowca, przy pomocy różnych metod produkcji oraz ocenione przez konsumentów. Ponadto rozwijający się rynek olejów niszowych w Polsce wymaga stałego dostarczania wiedzy zarówno producentom, jak i konsumentom na temat cech produktów, na które powinni zwracać szczególną uwagę.

Słowa kluczowe

zarządzanie procesem produkcji, konsumpcja olejów niszowych, preferencje konsumentów, ocena organoleptyczna, projektowanie produktu

dr Wojciech SADKOWSKI – Uniwersytet Jagielloński, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Instytut Ekonomii, Finansów i Zarządzania, ulica Prof. S. Łojasiewicza 4,
pokój: 2.378, 30-348 Kraków, Polska; e-mail: wojciech.sadkowski@uj.edu.pl

Otrzymano 15.03.2024. Przyjęto 28.03.2024

Abstrakt

Cel: Identyfikacja i analiza poziomu oraz struktury kosztów jakości w wybranym przedsiębiorstwie usługowym. Główny problem badawczy dotyczy wykorzystania rachunku kosztów jakości jako narzędzia do pomiaru kosztów jakości w organizacjach usługowych.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano podejście triangulacyjne do badań. W pracy wykorzystano studium przypadku, analizę dokumentacji, analizę wskaźnikową, a także procedurę modelu rachunku kosztów jakości.
Wyniki/wnioski: Największy udział w strukturze kosztów jakości badanego przedsiębiorstwa usługowego stanowią koszty zgodności, z dominującymi kosztami profilaktyki (ok. 81%). Odnotowano bardzo niewielki udział kosztów niezgodności w analizowanej jednostce.
Ograniczenia: Rachunek kosztów jakości jest narzędziem fakultatywnym, podobnie jak pozostałe narzędzia rachunkowości zarządczej, a więc jego wdrożenie może być utrudnione zwłaszcza dla organizacji, które nie prowadzą pełnej księgowości i nie posiadają certyfikowanych systemów zarządzania.
Zastosowanie praktyczne: Przyjęta procedura szacowania kosztów jakości i ich rachunek mogą być punktem odniesienia do podobnych analiz dla dowolnej organizacji usługowej.
Oryginalność/wartość poznawcza: Autorskie podejście do liczenia kosztów jakości zastosowane w artykule stanowi nowoczesne rozwiązanie dla przedsiębiorstw usługowych. Porządkuje procedury obliczeniowe i pozwala na ich implementację dla dowolnej organizacji usługowej.

Słowa kluczowe

analiza wskaźnikowa, koszty jakości, przedsiębiorstwo usługowe, rachunek kosztów jakości

mgr Anna WENDT – Wydział Zarządzania i Ekonomii, Politechnika Gdańska, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Polska; e-mail: anna.wendt@zie.pg.edu.pl
dr hab. inż. Piotr GRUDOWSKI – Prof. PG, Wydział Zarządzania i Ekonomii, Politechnika Gdańska, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Polska; e-mail: piotr.grudowski@pg.edu.pl

Otrzymano 12.12.2023. Przyjęto 15.04.2024

Abstrakt

Cel: Prezentacja oryginalnego modelu wykorzystywanego do oceny/samooceny organizacji w regionalnym konkursie o Pomorską Nagrodę Jakości na podstawie oceny dotychczasowych doświadczeń oraz badania opinii i potrzeb głównych interesariuszy tej inicjatywy. Podstawowym założeniem przy opracowaniu tego modelu jest jego dostosowanie do współczesnych trendów dotyczących doskonałości organizacyjnej oraz upowszechnienie jego stosowania jako obiektywnej podstawy ewaluacji skuteczności i efektywności organizacji prywatnych i publicznych.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Na podstawie integracyjnego przeglądu literatury określono cel opracowania. Dla osiągnięcia tego celu przeprowadzono badania empiryczne, które wykorzystują studium przypadku (case study) konkursów o Pomorską Nagrodę Jakości. W tym kontekście zastosowano metody badań jakościowych, takie jak: ustrukturyzowane wywiady bezpośrednie, analizę materiałów źródłowych oraz obserwacje uczestniczące.
Wyniki/wnioski: Uczestnicy konkursów pozytywnie ocenili proces organizacji konkursu. Dostrzegali jednak problemy związane z wykorzystaniem arkusza samooceny. Były to m.in. zbyt duża pracochłonność związana z wypełnianiem arkusza przez uczestników konkursu oraz niezrozumienie zawartych w nim stwierdzeń i pojęć. Uwagi te potwierdzili także organizatorzy konkursu. W związku z aktualizacją Modelu EFQM, na którego założeniach i zasadach opierały się stosowane dotąd kryteria konkursowe, postanowiono uaktualnić Model Pomorskiej Nagrody Jakości. W tym celu wykorzystano Model EFQM w wersji z roku 2020, aktualną wersję modelu CAF oraz wnioski z przeprowadzonych przez autorów badań jakościowych. Opracowano nową wersję kwestionariusza samooceny oraz dostosowano skalę ocen i punktację stanowiącą podstawę określenia wyników w konkursach.
Ograniczenia: W opracowaniu odniesiono się do wyników badań dotyczących wybranej celowo, jednej inicjatywy konkursowej w Polsce. Ocenę stanu rozpatrywanego zagadnienia ogranicza mała liczba publikacji naukowych dotyczących regionalnych konkursów opartych na modelach doskonałości organizacyjnej.
Zastosowanie praktyczne: Opracowany w roku 2023 model oceny w ramach Pomorskiej Nagrody Jakości może być stosowany jako podstawa rozwoju systemu zarządzania organizacją. Ankieta samooceny jest narzędziem doskonalenia obejmującym wiele obszarów działalności organizacji. Sam udział w konkursie jest poświadczeniem wysokiego poziomu świadomości projakościowej organizacji oraz sprzyjać może wymianie dobrych praktyk na szczeblu regionalnym oraz krajowym i międzynarodowym.
Oryginalność/wartość poznawcza: Zaproponowano oryginalny model oceny/samooceny możliwy do wykorzystania w ramach konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości. Model ten może znaleźć potencjalne zastosowanie w innych konkursach o nagrody dla organizacji stosujących zasady doskonałości organizacyjnej, zarówno w kraju, jak i za granicą. Warto zwrócić uwagę na potrzebę upowszechnienia holistycznej idei doskonałości organizacyjnej na szczeblu regionalnym, co sprzyjać będzie rosnącej świadomości dotyczącej koncepcji zrównoważonego rozwoju. Zagadnienie to praktycznie nie występuje jako przedmiot badań w literaturze światowej.

Słowa kluczowe

doskonałość organizacyjna, Model Doskonałości Europejskiej Fundacji Zarządzania Jakością (EFQM), Pomorska Nagroda Jakości, konkursy jakości, samoocena

mgr inż. Mateusz GAWLIŃSKI – niezależny badacz
mgr inż. Patrycja DUL – Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, al. Adama Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, Polska
dr inż. Katarzyna ŁYP-WROŃSKA – Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, al. Adama Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, Polska; e-mail: klyp@agh.edu.pl

Otrzymano 11.02.2024. Przyjęto 21.02.2024

Abstrakt

Cel: Niniejsze badanie ma na celu zidentyfikowanie możliwości integracji zasad produkcji światowej klasy (WCM) i gospodarki obiegu zamkniętego (CE) w przedsiębiorstwach produkcyjnych w aspekcie zrównoważonego rozwoju.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Wykorzystane metody badawcze obejmują analizę literatury, badania terenowe, analizę danych jakościowych i ilościowych, studia przypadków oraz obserwacje praktyk w organizacjach produkcyjnych.
Wyniki/wnioski: Badanie sugeruje potencjał synergii między WCM i CE, zwłaszcza w kontekście zrównoważonego rozwoju. Wdrożenie tych koncepcji wymaga innowacyjnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych.
Ograniczenia: Ograniczony zakres pod względem branż i regionów, co wpływa na uniwersalność wyników.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki wskazują praktyczne wytyczne dla przedsiębiorstw, które stosują zasady WCM i CE dotyczące osiągania zrównoważonego rozwoju.
Oryginalność/wartość poznawcza: Badanie jest oryginalne w swoim podejściu do integracji WCM i CE, zwłaszcza w kontekście środowiskowym.
Oryginalność/wartość poznawcza: Badanie jest oryginalne w swoim podejściu do integracji WCM i CE, zwłaszcza w kontekście środowiskowym.

Słowa kluczowe

World Class Manufacturing (WCM), problem solving, gospodarka obiegu zamkniętego, filar środowiskowy

prof. dr hab. Tadeusz BORYS – Uniwersytet Zielonogórski, Katedra Zarządzania Środowiskiem i Gospodarką Publiczną, Instytut Nauk o Zarządzaniu i Jakości, ul. Licealna 9, 65-417 Zielona Góra, Polska; e-mail: t.borys@wez.uz.zgora.pl
dr hab. Piotr ROGALA – Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Filia w Jeleniej Górze, Katedra Zarządzania Jakością i Środowiskiem, ul. Nowowiejska 3, 58-500 Jelenia Góra, Polska
dr hab. Sławomir WAWAK – Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Kolegium Nauk o Zarządzaniu i Jakości, ul. Rakowicka 27, 30-510 Kraków, Polska

Otrzymano 16.01.2024. Przyjęto 30.01.2024

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest analiza różnych, spotykanych w literaturze, podejść do ewolucji zarządzania jakością i zaproponowanie autorskiego pogłębionego podejścia do tej problematyki. Uwaga autorów koncentruje się na różnicach między poszczególnymi generacjami zarządzania, ze szczególnym uwzględnieniem roli, jaką odgrywa w tej ewolucji TQM. Asumptem do zainteresowania się tym problemem było pojawienie się w literaturze naukowej koncepcji jakości 4.0 oraz jakości 5.0, choć do tej pory w publikacjach naukowych nie numerowano wcześniejszych etapów rozwoju zarządzania jakością.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Analiza opierała się na przeglądzie literatury i dostępnych raportów z zakresu aktualnego stanu wiedzy w obszarze zarządzania jakością. Szczególną uwagę zwrócono na publikacje na temat jakości 4.0 i 5.0 zawarte w naukowych bazach danych.
Wyniki/wnioski: Autorzy zidentyfikowali atrybuty przypisane każdej z generacji zarządzania jakością. Określono miejsce koncepcji TQM w ewolucji zarządzania jakością oraz jakości 4.0, rozpoznanej jako nowa generacja TQM, istotnie rozbudowana poprzez digitalizację danych. Zidentyfikowano też wyzwania stawiane przed kształtującą się dopiero generacją zarządzania jakością określaną jako Jakość 5.0 – Sustainable Quality.
Oryginalność/wartość poznawcza: Praca przyczynia się do lepszego zrozumienia ewolucji zarządzania jakością, szczególnie w kontekście problemów związanych z numerowaniem generacji oraz roli TQM w tej ewolucji. Analiza atrybutów poszczególnych generacji oraz ich wpływu na jakość życia wnosi nowe spojrzenie w tym obszarze nauk o zarządzaniu i jakości. Oryginalność polega również na szerokim podejściu do TQM jako filozofii projakościowego zarządzania, co umożliwiło traktowanie jakości 4.0 i 5.0 jako rozbudowy holistycznego podejścia do jakości charakterystycznego dla TQM, którego umownym „punktem startowym” jest jakość 3.0. Oznacza to odejście od tak często spotykanego wąskiego traktowania TQM jako konkretnej metody zarządzania, która powinna już odejść do „lamusa” historii zarządzania jakością.

Słowa kluczowe

zarządzanie jakością, ewolucja, TQM, jakość 4.0, jakość 5.0