inż. Oliwia ŻACZEK, inż. Paulina WELKE, inż. Aleksandra RESMEROWSKA, inż. Beata STEFAŃCZYK, inż. Szymon BRZOZOWSKI, dr inż. Anna Maria TRZASKOWSKA, dr inż. Ewa MARJAŃSKA – Politechnika Gdańska, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Polska
Otrzymano 13.01.2026. Przyjęto 5.02.2026
Abstrakt
Cel: Celem niniejszego badania eksploracyjnego jest zbadanie, w jaki sposób menedżerowie postrzegają i nadają znaczenie roli sztucznej inteligencji (AI) w przywództwie oraz podejmowaniu decyzji zarządczych. Szczególną uwagę poświęcono postrzeganej użyteczności, ograniczeniom w obszarze zarządzania ludźmi, kwestiom etycznym oraz warunkom akceptacji wykorzystania AI w praktyce przywódczej. W badaniu przyjęto perspektywę paradoksalną, ujmując przywództwo wspierane przez AI jako zjawisko kształtowane przez współistniejące napięcia między etyką a ludzkim osądem, a nie jako problem efektywności czy skuteczności.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W badaniu zastosowano eksploracyjny projekt badawczy typu mixed-methods. Przeprowadzono badanie ankietowe wśród menedżerów (N = 47) w celu identyfikacji dominujących wzorców postrzegania przywództwa wspieranego przez AI. Uzyskane wyniki uzupełniono wywiadami pogłębionymi (N = 4), analizowanymi z wykorzystaniem syntezy tematycznej. Dodatkowo przeprowadzono systematyczny przegląd literatury obejmujący 14 artykułów naukowych z bazy Scopus zgodnie z wytycznymi PRISMA.
Wyniki/wnioski: Wyniki wskazują, że menedżerowie postrzegają AI przede wszystkim jako narzędzie wspomagające decyzje w obszarach analitycznych i zadaniowych, jednocześnie wyraźnie dostrzegając jej ograniczenia w zarządzaniu ludźmi, osądzie etycznym i decyzjach relacyjnych. Otwartość na adopcję AI współistnieje z silnym oporem wobec delegowania algorytmom władzy przywódczej lub odpowiedzialności moralnej. Zidentyfikowano strukturalne paradoksy przywództwa wspieranego przez AI, takie jak użyteczność versus ograniczenie oraz innowacyjność versus kontrola.
Ograniczenia: Badanie ma charakter eksploracyjny i opiera się na próbie celowej, co ogranicza możliwość generalizacji wyników. Przegląd literatury został ograniczony do jednej bazy danych, a uzyskane wyniki odzwierciedlają percepcje menedżerów, a nie obserwowane zachowania przywódcze. Ponieważ wymiary analityczne zostały wykorzystane jako kategorie eksploracyjne i interpretacyjne, a nie jako zwalidowane konstrukty pomiarowe, wyniki ilościowe należy interpretować jako wskazujące na określone wzorce i napięcia, a nie jako miary podlegające psychometrycznej generalizacji. Ze względu na to, że badanie koncentrowało się na identyfikacji wzorców percepcji oraz paradoksalnych napięć, a nie na precyzji pomiaru, wyniki ilościowe należy traktować jako wskaźniki eksploracyjne, a nie jako psychometrycznie zwalidowane skale. W konsekwencji uzyskane wyniki powinny być interpretowane jako wglądy o charakterze eksploracyjnym, stanowiące podstawę do dalszego rozwoju teorii oraz przyszłych badań konfirmacyjnych, a nie jako uogólnialne lub rozstrzygające dowody empiryczne. Badanie opierało się na celowej i relatywnie niewielkiej próbie badawczej, co ogranicza możliwość generalizacji statystycznej. Ograniczenie to należy jednak rozumieć jako konsekwencję eksploracyjnego, jakościowo dominującego projektu badawczego typu mixed-methods, a nie jako słabość metodologiczną. Celem badania nie było wnioskowanie na poziomie populacji, lecz identyfikacja powtarzających się wzorców percepcji, napięć oraz warunków granicznych w procesach nadawania znaczeń przez menedżerów w kontekście przywództwa wspieranego przez AI. Przegląd literatury został ograniczony do jednej bazy danych oraz zawężonego zbioru publikacji, co ogranicza jego zakres, lecz pozostaje spójne z jego pomocniczą rolą w ramach eksploracyjnego badania empirycznego.
Zastosowanie praktyczne: Narzędzia AI wspierające przywództwo powinny być projektowane jako systemy wspomagania decyzji, a nie autonomiczni decydenci. Menedżerowie powinni aktywnie definiować etyczne i relacyjne granice wykorzystania AI, natomiast projektanci systemów powinni priorytetowo traktować transparentność, wyjaśnialność oraz kontrolę użytkownika.
Oryginalność/wartość poznawcza: Artykuł integruje systematyczny przegląd literatury z empirycznymi badaniami mixed-methods, konceptualizując przywództwo wspierane przez AI jako konfigurację paradoksalną i wskazując, że ludzki osąd oraz etyka pozostają kluczowe w organizacjach wykorzystujących AI.
Slowa kluczowe
sztuczna inteligencja, przywództwo, decyzje menedżerskie, etyka, ludzki osąd
