autorMałgorzata Wierzbicka

mgr Damian CIACHOROWSKI – Gdańsk University of Technology, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Poland; e-mail: damian.ciachorowski@pg.edu.pl
GAIA Institute, ul. Staniszewskiego 19a/24, 81-603 Gdynia, Poland

Otrzymano/Received 16.07.2026. Przyjęto/Accepted 5.08.2026

s. 17-28

Abstrakt

Cel: Celem niniejszego badania jest analiza zrównoważonych aspektów transformacji cyfrowej oraz opracowanie wstępnych ram koncepcyjnych służących do ich uporządkowania.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W badaniu zastosowano badania jakościowe, w ramach których przeprowadzono 10 wywiadów pół­strukturalnych. Materiał do analizy został zgromadzony z wykorzystaniem teorii aktora-sieci (Actor-Network Theory). Zebrane dane przeanalizowano przy użyciu metodologii Gioia, a następnie poddano je weryfikacji na podstawie wcześniej przeprowadzonego systematycznego przeglądu literatury. Finalnie dokonano agregacji koncepcyjnej w celu opracowania proponowanych ram.

Wyniki/wnioski: W badaniu zidentyfikowano szereg aspektów związanych ze zrównoważonym rozwojem, które wiążą się z procesami transformacji cyfrowej, i pogrupowano je w cztery nadrzędne obszary analityczne: Ludzie, Technologia, Zarządzanie i Środowisko (PTME). Wyniki badania wskazują, że transformację cyfrową można analizować jako proces wielowymiarowy, kształtowany przez interakcje między różnymi elementami, a nie jako zjawisko oparte wyłącznie na technologii.

Ograniczenia: Badanie opiera się na jakościowych danych eksperckich i stanowi wstępny rozwój koncepcyjny. Konieczne są dalsze badania w celu zbadania możliwości zastosowania tych ram oraz empirycznego zbadania relacji między zidentyfikowanymi dziedzinami.

Zastosowanie praktyczne: Proponowane ramy mogą wspierać organizacje i decydentów w refleksji nad szerszymi kwestiami związanymi z procesami transformacji cyfrowej oraz ułatwić dyskusje między interesariuszami zaangażowanymi w planowanie i wdrażanie tych inicjatyw.

Oryginalność/wartość poznawcza: Badanie wnosi wkład w badania nad transformacją cyfrową, dostarczając oparte na danych empirycznych podejście do strukturyzowania aspektów związanych ze zrównoważonym rozwojem, bez polegania wyłącznie na z góry zdefiniowanych kategoriach analitycznych. Wyjątkowość modelu PTME polega na analitycznych powiązaniach między poszczególnymi elementami. Te wzajemne zależności wskazują, że transforma­cję cyfrową należy analizować jako zjawisko systemowe, a nie w kategoriach odizolowanych wymiarów zrównoważonego rozwoju.

Słowa kluczowe

transformacja cyfrowa, zrównoważony rozwój, teoria aktora-sieci, systemy społeczno-techniczne, ramy koncepcyjne

mgr inż. Marcin BĄCZYK – Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu, ul. Piotrowo 3, 60-965 Poznań, Polska; e-mail: marcin.baczyk@doctorate.put.poznan.pl
Volkswagen Poznań Sp. z o.o., ul. Warszawska 349, 61-060 Poznań, Polska, e-mail: marcin.baczyk@doctorate.put.poznan.pl

Otrzymano 30.01.2026. Przyjęto 7.07.2026

s. 9-16

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest opracowanie i przedstawienie koncepcyjnych ram łączących zasady zarządzania jakością (QM) z energochłonnym procesem odle­wania aluminium oraz wykazanie, w jaki sposób systematyczna praca nad jakością może służyć ustawicznemu doskonaleniu efektywności energetycznej.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Opracowanie ma charakter narracyjnego przeglądu literatury (w rozumieniu Paré i in. 2015), syntetyzu­jącego badania z zakresu zrównoważonej produkcji, zarządzania jakością i inżynierii odlewniczej. Jako perspektywę teoretyczną przyjęto podejście oparte na zasobach naturalnych (NRBV), a wkładem pracy są wyraźnie ramy koncepcyjne, a nie zweryfikowany model.

Wyniki/wnioski: Przegląd prowadzi do czterowarstwowych ram koncepcyjnych (fundament kulturowy, metody QM, technologie Przemysłu 4.0 oraz zintegrowany system pomiaru), które odwzorowują nazwane metody i koncepcje QM na konkretne miejsca największego zużycia energii w procesie od­lewania. Ograniczanie braków i poprawa uzysku okazują się dźwigniami o największej sile oddziaływania ze względu na energię cieplną zawartą w każdym odrzuconym odlewie.

Ograniczenia: Ramy mają charakter koncepcyjny i nie zostały jeszcze zweryfikowane empirycznie; ujęcia ilościowe opierają się na danych z literatury. Dalsze prace powinny obejmować podłużne studia przypadków w odlewniach aluminium.

Zastosowanie praktyczne: Ramy dostarczają menedżerom uporządkowanego narzędzia diagnostycznego do budowy zintegrowanego systemu zarządzania jakością i energią oraz uzasadnienia biznesowego wiążącego inwestycje w jakość z wymierną redukcją zużycia energii i kosztów.

Oryginalność/wartość poznawcza: Wartość polega na wyraźnym powiązaniu poszczególnych metod i koncepcji QM z fizycznymi mechanizmami strat energii w wysokotemperaturowym odlewaniu aluminium, co stanowi krok poza ogólne zalecenia ku uporządkowanym, praktycznym ramom działania.

Słowa kluczowe

efektywność energetyczna, Total Quality Management, odlewy aluminiowe, zrównoważona produkcja, Przemysł 4.0

mgr Alina GUZIK – Gdańsk University of Technology, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-222 Gdańsk, Polsnd, e-mail: alina.guzik@pg.edu.pl

Otrzymano 6.07.2026. Przyjęto 3.08.2026

s. 2-8

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań jakościowych dotyczących atrybutów jakości kursów e-learningowych, które stają się widoczne w sytuacji ich niespełnienia, rozumianego jako brak, wada lub niespójność, oraz zaproponowanie modelu wyjaśniającego, w jaki sposób brak atrybutu ujawnia pożądaną jakość.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano eksploracyjne podejście jakościowe. Materiał obejmował 25 częściowo ustrukturyzowa­nych wywiadów pogłębionych: 11 z użytkownikami kursów e-learningowych i 14 z projektantami. Transkrypcje poddano analizie tematycznej, kodując oczekiwane atrybuty, formy niespełnienia, reakcje użytkowników oraz praktyki projektowe lub kontrolne ograniczające ryzyko braku.

Wyniki/wnioski: Wyodrębniono cztery obszary jakości ujawnianej przez brak: niezawodność technologiczną, przejrzystość nawigacyjną, organizację treści i obciążenie poznawcze oraz skuteczność dydaktyczną. Na podstawie analizy wypowiedzi zaproponowano model ujawniania atrybutu jakości przez brak, który pokazuje przejście od niewidocznej poprawności atrybutu, przez jego zakłócenie i próbę kompensacji, do negatywnej oceny lub rezygnacji z kursu.

Ograniczenia: Badanie ma charakter eksploracyjny, wyniki nie służą statystycznej generalizacji. Model ma charakter interpretacyjny i wymaga dalszej weryfikacji w badaniach obejmujących między innymi obserwację zachowań użytkowników oraz analizę danych z platform e-learningowych.

Zastosowanie praktyczne: Wyniki mogą wspierać projektowanie i ocenę kursów e-learningowych przez identyfikowanie atrybutów, które rzadko są spon­tanicznie wskazywane jako źródło jakości, lecz których brak, wada lub niespójność zakłócają uczenie się. Zaproponowany model może być wykorzystany w analizie incydentów krytycznych, testach użyteczności i procedurach QA do przekładania problemów użytkowników na pożądane atrybuty jakości.

Oryginalność/wartość poznawcza: Artykuł ujmuje jakość kursu e-learningowego jako zjawisko ujawniające się także przez brak, wadę lub niespójność atrybutu. Oryginalnym wkładem jest teoretyczny model ujawniania atrybutu jakości przez brak.

Słowa kluczowe

jakość produktu, e-learning, EdTech, atrybuty jakości, rozwój nowych produktów

dr inż. Anna MAZUR – Politechnika Poznańska, ul. J. Rychlewskiego 2, 60-965 Poznań, Polska, e-mail: anna.mazur@put.poznan.pl
inż. Klaudia RAICH – Politechnika Poznańska, ul. J. Rychlewskiego 2, 60-965 Poznań, Polska
inż. Gabriela WASICKA – Politechnika Poznańska, ul. J. Rychlewskiego 2, 60-965 Poznań, Polska
inż. Weronika SOCHA – Tulplast Socha Sp. K., ul. Wiosenna 27, 62-021 Paczkowo, Polska

Otrzymano 13.05.2026. Przyjęto 19.05.2026

s. 21-30

Abstrakt

Cel: Celem opracowania jest przedstawienie projektu doskonalenia jakości błotnika do przyczepy samochodowej z wykorzystaniem zintegrowanego po­dejścia opartego na narzędziach zarządzania jakością oraz metodyce Global 8D.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Badania zrealizowano w trzech etapach, stosując triangulację źródeł danych oraz metod analitycznych. W procesie badawczym wykorzystano m.in. diagram Ishikawy, wykres Pareto-Lorenza oraz diagram relacji, natomiast w fazie koncepcyjnej i wdrożeniowej zastosowano diagram procesu, a także metodykę Global 8D oraz 5S.

Wyniki/wnioski: Wykazano, że główną przyczyną wad były czynniki organizacyjne i brak obiektywizacji kontroli wizualnej. Wdrożenie zaproponowanego planu naprawczego, obejmującego m.in. katalog wad, alerty jakościowe oraz instrukcje i karty kontroli, pozwoliło na redukcję poziomu reklamacji anali­zowanego wyrobu.

Ograniczenia: Artykuł stanowi studium przypadku jednego wyrobu w konkretnym zakładzie, co ogranicza możliwość bezpośredniej generalizacji wyników na całą branżę. Sugeruje się przeprowadzenie przyszłych badań w celu oceny trwałości wdrożonych rozwiązań w długim horyzoncie czasowym.

Zastosowanie praktyczne: Przedstawione rozwiązania, takie jak alerty jakościowe czy raport 8D, stanowią gotowe do implementacji dobre praktyki w za­kresie proaktywnego zarządzania jakością, które mogą zostać wprowadzone w przedsiębiorstwach produkcyjnych.

Oryginalność/wartość poznawcza: Wartość opracowania polega na ukazaniu synergii tradycyjnych narzędzi jakościowych z nowoczesną metodyką Global 8D w specyficznym kontekście branży motoryzacyjnej. Przedstawione studium przypadku dokumentuje skuteczność proaktywnego zarządzania jakością w eliminacji błędów ludzkich.

Słowa kluczowe

doskonalenie jakości, zarządzanie jakością, standaryzacja procesów, Global 8D, metoda 5S

prof. dr hab. Tadeusz BORYS – Uniwersytet Zielonogórski, Instytut Nauk o Zarządzaniu i Jakości, ul. Podgórna 50, 65-246 Zielona Góra, Polska, e-mail: t.borys@wez.uz.zgora.pl

Otrzymano 2.06.2026. Przyjęto 9.06.2026

s. 2-20

Abstrakt

Cel: Artykuł ten to druga część publikacji, w której podjąłem próbę przedstawienia niezwykle bogatego zbioru perspektyw, przez które można oglądać AUTOdestrukcję jako zjawisko wielowymiarowe i interdyscyplinarne. To właśnie ta wielowymiarowość skłoniła mnie do przedstawienia różnych ujęć zło­żonej struktury AUTOdestrukcji człowieka w dwóch zwartych tematycznie, a jednocześnie komplementarnych częściach oglądania tego zjawiska z różnych perspektyw. W części pierwszej [5] dokonałem podziału istniejących lub postulowanych modeli oglądu AUTOdestrukcji na dwie grupy. W dominującej w teorii i w praktyce pierwszej grupie modeli przyjmuje się kierunek implikacji od skutku do przyczyny (w skrócie – „od skutku”), dlatego nazwałem je modelami „rewersowymi”, a w drugiej grupie przyjmuje się odwrotną implikację, której sedno wyjaśnia analiza przyczynowo skutkowa. Potencjał profi­laktyczny tkwiący w drugiej grupie implikacji skłonił mnie do nazwania tych modeli „klasycznymi” – od przyczyny do skutku, a w skrócie – „od przyczyny”. Zwróciłem też uwagę, że proponowany podział modeli oparty jest w gruncie rzeczy na dwóch różnych logikach wyjaśniania AUTOdestrukcji. W tej bar­dziej analitycznej części eseju treść rozważań podporządkowałem odpowiedziom na trzy ważne dla jakości życia człowieka pytania: (1) jakie są objawy egzystencjalne AUTOdestrukcji? – czyli jakie są jej przyczyny i skutki na pierwszym poziomie kaskady samoniszczenia się człowieka; (2) jakie są objawy psychologiczne AUTOdestrukcji? – czyli jakie są jej przyczyny i skutki na poziomie drugim; (3) jakie są objawy neurobiologiczne AUTOdestrukcji? – czyli jakie są jej przyczyny i skutki na poziomie trzecim. Odpowiedzi na te pytania obrazują kaskadę (schody), która odsłaniać już będzie bardziej konkretnie kolejne poziomy (warstwy) wyjaśnienia AUTOdestrukcji w proponowanym modelu od przyczyny  do skutku. To taka kaskada warstw AUTOdestrukcji będzie przedmiotem drugiej części tego artykułu.
Metodyka badawcza: W artykule zastosowałem, podobnie jak w części pierwszej, metodę analizy logicznej w odniesieniu do modeli „od przyczyny” oraz przegląd literatury, uwzględniający interdyscyplinarność zjawiska AUTOdestrukcji.
Wartość poznawcza: Cech nowości poznawczej tego opracowania należy przede wszystkim upatrywać w zaprezentowanym kaskadowym i zintegrowanym podejściu do AUTOdestrukcji, opartym na analizie przyczynowo-skutkowej – podejściu bardzo rzadko prezentowanym w literaturze przedmiotu, w której przeważa zdezintegrowany ogląd zjawiska AUTOdestrukcji. To skłoniło mnie do przedstawienia głębszej analizy modelu przyczynowo-skutkowego oglądu tego zjawiska. Jest on – według mojej oceny – oglądem bardziej perspektywicznym niż model „od skutku”, bo przyjmuje jako punkt wyjścia pierwotną przyczynę AUTOdestrukcji, która ma charakter egzystencjalny o wyraźnym kontekście aksjologicznym. To od tego najwyższego poziomu kaskady pochodzą w proponowanym trójmodułowym ujęciu dwa pozostałe poziomy – psychologiczny i neurobiologiczny. Umożliwiło mi to, w kolejnym kroku, zintegrowanie modelu „od przyczyny” z modelem „od skutku”.
Wnioski: Główne konkluzje artykułu znajdują się w końcowej części eseju w formie kilku wniosków nawiązujących do sformułowanych wcześniej pytań badawczych.

Slowa kluczowe

jakość życia, AUTOdestrukcja, modele, kaskada, przyczyna, skutek

prof. dr hab. inż. Zbigniew KŁOS – Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu, ul. Piotrowo 3, 60-695 Poznań, Polska, e-mail: zbigniew.klos@put.poznan.pl
dr hab. Jacek KŁOS – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Chemii, ul. Uniwersytetu Poznańskiego 8, 61-614 Poznań, Polska, e-mail: jacek.klos@amu.edu.pl

Otrzymano 1.04.2026. Przyjęto 10.04.2026

s. 22-27

Abstrakt

Cel: Głównym celem tekstu jest przedstawienie wypływających głównie ze świata BANI, a także ujęcia VUCA, wyzwań, ze szczególnym uwzględnieniem jednego z kluczowych obecnie obszarów jakości, tj. aspektów bezpieczeństwa.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Podjęte zagadnienia mają istotne znaczenie dla wskazania, w jaki sposób racjonalnie kształtować system bezpiecznego przepływu danych i informacji w organizacji, zwiększając tym samym szanse na zdobycie zaufania klientów w relacjach z organizacją.
Wyniki/wnioski: Analiza przedstawionych propozycji wskazuje, że są formułowane racjonalne propozycje efektywnych rozwiązań problemów sygnalizowanych w obszarze jakościowych aspektów bezpieczeństwa.
Ograniczenia: Podejście określane mianem świata BANI, opisujące kształt otaczającego nas świata, nadal sprawia wrażenie, że prezentowane przez nie zagadnienia są ujęte w sposób niekompletny. W związku z tym zbiór jego elementów, także w nurcie aspektów bezpieczeństwa, może wymagać dalszego pogłębienia.
Zastosowanie praktyczne: Podjęta w artykule problematyka i przedstawione propozycje działań i rozwiązań winny znajdować zastosowanie w realnej konfrontacji z wyzwaniami świata BANI, dotyczącymi omawianego zakresu aspektów bezpieczeństwa.
Oryginalność/wartość poznawcza: Dostępna literatura dotycząca problematyki świata BANI, a zwłaszcza metod i środków radzenia sobie z jego wyzwaniami, jest w chwili obecnej – w szerokiej jej perspektywie – ograniczona, choć w mniejszym stopniu w odniesieniu do omawianych aspektów bezpieczeństwa.

Słowa kluczowe

świat BANI, ujęcie VUCA, wyzwania, organizacja, przedsiębiorstwo, nurt jakościowy, brak odczucia bezpieczeństwa, system bezpiecznego przepływu informacji, zasady cyberhigieny

prof. dr hab. Katarzyna SZCZEPAŃSKA – Politechnika Warszawska, Wydział Zarządzania, ul. Narbutta 85, 02-524 Warszawa, Polska, e-mail: Katarzyna.Szczepanska@pw.edu.pl

Otrzymano 17.12.2025. Przyjęto 12.01.2026

s. 14-21

Abstrakt

Cel: Omówienie pojęcia jakości badania marketingowego oraz przedstawienie kryteriów oceny jakości procesu badania marketingowego.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Celem badania było zidentyfikowanie kryteriów oceny jakości procesu badania marketingowego, które mogą być wykorzystane w ocenie jego poziomu jakości, oraz zaproponowanie mierników i wskaźników służących wyznaczaniu poziomu jakości procesu badania marketingowego. W realizacji celu badania wykorzystano metody: analizy piśmiennictwa oraz analizy i konstrukcji logicznej.
Wyniki/wnioski: Stwierdzono, że: (1) jakość procesu badania marketingowego jest wyznaczana na podstawie dwóch aspektów: czynnościowego – procesu przeprowadzania badania marketingowego oraz formalnego – zgodności z metodologią ogólną nauk, (2) kryteriami oceny poziomu jakości procesu badania marketingowego są: skuteczność (z uwzględnieniem kryterium jakościowego i ilościowego) oraz efektywność, które mogą być mierzone za pomocą zaproponowanych mierników i wskaźników.
Ograniczenia: Rodzaje badań marketingowych, elementy metody statystycznej, dziedziny nauki, procedura badawcza.
Zastosowanie praktyczne: Przeprowadzanie oceny jakości badania marketingowego w organizacjach.
Oryginalność/wartość poznawcza: Określenie związków między procedurami badawczymi w metodologii ogólnej nauk i w dziedzinie nauk społecznych, określenie mierników i wskaźników kryteriów oceny poziomu jakości procesu badania marketingowego.

Słowa kluczowe

metodologia, badanie marketingowe, proces badania marketingowego, jakość badania marketingowego, wskaźniki jakości badania marketingowego

prof. dr hab. Tadeusz BORYS – Uniwersytet Zielonogórski, Instytut Nauk o Zarządzaniu i Jakości, ul. Podgórna 50, 65-246 Zielona Góra, Polska, e-mail: t.borys@wez.uz.zgora.pl

Otrzymano 1.04.2026. Przyjęto 10.04.2026

s. 2-13

Abstrakt

Cel: Artykuł ten to druga publikacja w ramach cyklu, w którym jakość życia człowieka jest konfrontowana z procesami jego AUTOdestrukcji fizycznej i psychicznej oraz procesami degradacji aksjologicznej, czyli degradacji jego człowieczeństwa, którego istotą jest sfera uczuć człowieka [6, 7]. AUTOdestrukcja stanowi współcześnie jedno z kluczowych, a jednocześnie najbardziej złożonych, interdyscyplinarnych zjawisk badanych na styku wielu dyscyplin i subdyscyplin naukowych, zwłaszcza psychiatrii, psychologii, w tym psychologii klinicznej, socjologii, neuronauk, a w szczególności neurobiologii, filozofii, w tym filozofii egzystencjalnej i filozofii świadomości, oraz nauk teologicznych, a także w ramach tych nauk przez wiele teorii specjalistycznych, takich jak np. teoria traumy czy teoria samobójstwa (suicydologia). Problemy AUTOdestrukcji nie są też obce ekonomii i zarządzaniu behawioralnemu. To one tworzą niezwykle bogaty zbiór perspektyw, przez które można oglądać AUTOdestrukcję jako zjawisko wielowymiarowe i interdyscyplinarne. Ta wielowymiarowość skłoniła mnie do przedstawienia różnych ujęć złożonej struktury AUTOdestrukcji człowieka w dwóch zwartych tematycznie, a jednocześnie komplementarnych częściach tego eseju. W części pierwszej podjąłem próbę podziału istniejących lub postulowanych modeli oglądu AUTOdestrukcji na dwie grupy. W dominującej w teorii i w praktyce pierwszej grupie modeli przyjmuje się kierunek implikacji od skutku do przyczyny i dlatego nazwałem je modelami „rewersowymi”, a w drugiej grupie przyjmuje się odwrotną implikację, której sedno wyjaśnia analiza przyczynowo-skutkowa. Potencjał profilaktyczny, jaki tkwi w tej implikacji, skłonił mnie do nazwania tych modeli „klasycznymi”. Zwracam więc uwagę, że proponowany podział modeli oparty jest w gruncie rzeczy na dwóch różnych logikach wyjaśniania AUTOdestrukcji. Dlatego treść eseju podporządkowałem odpowiedziom na trzy ważne dla jakości życia człowieka pytania: (1) Jakie są zalety i ograniczenia „rewersowego” oglądu AUTOdestrukcji, czyli oglądu „od skutku do przyczyny”?; (2) Jakie są zalety i ograniczenia „klasycznego” oglądu AUTOdestrukcji, czyli oglądu „od przyczyny do skutku”?; (3) Jaka jest przydatność wykorzystania oglądów „od skutku” i „od przyczyny” dla jakości życia człowieka? Odpowiedzi na te pytania zobrazują kaskadę (schody), która odsłaniać będzie kolejne poziomy (warstwy) wyjaśnienia AUTOdestrukcji poprzez wspomniane już dwie implikacje, tzn. od skutku do przyczyny versus od przyczyny do skutku. Dokładna prezentacja propozycji drugiej kaskady będzie przedmiotem części drugiej tego artykułu.|
Metodyka badawcza: W artykule zastosowałem metodę analizy logicznej w odniesieniu do obu grup modeli oraz przegląd literatury, uwzględniający wielowymiarowość i interdyscyplinarność zjawiska AUTOdestrukcji.
Wartość poznawcza: Cech nowości poznawczej tego opracowania należy przede wszystkim upatrywać w zaprezentowanych kaskadowych podejściach do AUTOdestrukcji, opartych na odmiennych logikach implikacji. Pozwoliło to wyróżnić dwie grupy modeli oglądu AUTOdestrukcji: „rewersowy” (od skutku do przyczyny) i „klasyczny” (od przyczyny do skutku). Przedstawienie w tej części eseju zalet i ograniczeń obu grup modeli stworzy dobrą podstawę do zaprezentowania w części drugiej głębszej analizy „klasycznego” oglądu zjawiska AUTOdestrukcji, który jest według mojej oceny oglądem bardziej perspektywicznym, bo przyjmuje jako punkt wyjścia pierwotną przyczynę AUTOdestrukcj, która ma charakter egzystencjalny.
Wnioski: Główne konkluzje artykułu znajdują się w końcowej części eseju w formie kilku wniosków nawiązujących do sformułowanych wcześniej pytań badawczych.

Słowa kuczowe

jakość życia, AUTOdestrukcja, modele, przyczyna, skutek

inż. Oliwia ŻACZEK, inż. Paulina WELKE, inż. Aleksandra RESMEROWSKA, inż. Beata STEFAŃCZYK, inż. Szymon BRZOZOWSKI, dr inż. Anna Maria TRZASKOWSKA, dr inż. Ewa MARJAŃSKA – Politechnika Gdańska, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Polska

Otrzymano 13.01.2026. Przyjęto 5.02.2026

Abstrakt

Cel: Celem niniejszego badania eksploracyjnego jest zbadanie, w jaki sposób menedżerowie postrzegają i nadają znaczenie roli sztucznej inteligencji (AI) w przywództwie oraz podejmowaniu decyzji zarządczych. Szczególną uwagę poświęcono postrzeganej użyteczności, ograniczeniom w obszarze zarządzania ludźmi, kwestiom etycznym oraz warunkom akceptacji wykorzystania AI w praktyce przywódczej. W badaniu przyjęto perspektywę paradoksalną, ujmując przywództwo wspierane przez AI jako zjawisko kształtowane przez współistniejące napięcia między etyką a ludzkim osądem, a nie jako problem efektywności czy skuteczności.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W badaniu zastosowano eksploracyjny projekt badawczy typu mixed-methods. Przeprowadzono badanie ankietowe wśród menedżerów (N = 47) w celu identyfikacji dominujących wzorców postrzegania przywództwa wspieranego przez AI. Uzyskane wyniki uzupełniono wywiadami pogłębionymi (N = 4), analizowanymi z wykorzystaniem syntezy tematycznej. Dodatkowo przeprowadzono systematyczny przegląd literatury obejmujący 14 artykułów naukowych z bazy Scopus zgodnie z wytycznymi PRISMA.
Wyniki/wnioski: Wyniki wskazują, że menedżerowie postrzegają AI przede wszystkim jako narzędzie wspomagające decyzje w obszarach analitycznych i zadaniowych, jednocześnie wyraźnie dostrzegając jej ograniczenia w zarządzaniu ludźmi, osądzie etycznym i decyzjach relacyjnych. Otwartość na adopcję AI współistnieje z silnym oporem wobec delegowania algorytmom władzy przywódczej lub odpowiedzialności moralnej. Zidentyfikowano strukturalne paradoksy przywództwa wspieranego przez AI, takie jak użyteczność versus ograniczenie oraz innowacyjność versus kontrola.
Ograniczenia: Badanie ma charakter eksploracyjny i opiera się na próbie celowej, co ogranicza możliwość generalizacji wyników. Przegląd literatury został ograniczony do jednej bazy danych, a uzyskane wyniki odzwierciedlają percepcje menedżerów, a nie obserwowane zachowania przywódcze. Ponieważ wymiary analityczne zostały wykorzystane jako kategorie eksploracyjne i interpretacyjne, a nie jako zwalidowane konstrukty pomiarowe, wyniki ilościowe należy interpretować jako wskazujące na określone wzorce i napięcia, a nie jako miary podlegające psychometrycznej generalizacji. Ze względu na to, że badanie koncentrowało się na identyfikacji wzorców percepcji oraz paradoksalnych napięć, a nie na precyzji pomiaru, wyniki ilościowe należy traktować jako wskaźniki eksploracyjne, a nie jako psychometrycznie zwalidowane skale. W konsekwencji uzyskane wyniki powinny być interpretowane jako wglądy o charakterze eksploracyjnym, stanowiące podstawę do dalszego rozwoju teorii oraz przyszłych badań konfirmacyjnych, a nie jako uogólnialne lub rozstrzygające dowody empiryczne. Badanie opierało się na celowej i relatywnie niewielkiej próbie badawczej, co ogranicza możliwość generalizacji statystycznej. Ograniczenie to należy jednak rozumieć jako konsekwencję eksploracyjnego, jakościowo dominującego projektu badawczego typu mixed-methods, a nie jako słabość metodologiczną. Celem badania nie było wnioskowanie na poziomie populacji, lecz identyfikacja powtarzających się wzorców percepcji, napięć oraz warunków granicznych w procesach nadawania znaczeń przez menedżerów w kontekście przywództwa wspieranego przez AI. Przegląd literatury został ograniczony do jednej bazy danych oraz zawężonego zbioru publikacji, co ogranicza jego zakres, lecz pozostaje spójne z jego pomocniczą rolą w ramach eksploracyjnego badania empirycznego.
Zastosowanie praktyczne: Narzędzia AI wspierające przywództwo powinny być projektowane jako systemy wspomagania decyzji, a nie autonomiczni decydenci. Menedżerowie powinni aktywnie definiować etyczne i relacyjne granice wykorzystania AI, natomiast projektanci systemów powinni priorytetowo traktować transparentność, wyjaśnialność oraz kontrolę użytkownika.
Oryginalność/wartość poznawcza: Artykuł integruje systematyczny przegląd literatury z empirycznymi badaniami mixed-methods, konceptualizując przywództwo wspierane przez AI jako konfigurację paradoksalną i wskazując, że ludzki osąd oraz etyka pozostają kluczowe w organizacjach wykorzystujących AI.

Slowa kluczowe

sztuczna inteligencja, przywództwo, decyzje menedżerskie, etyka, ludzki osąd

prof. dr hab. Katarzyna SZCZEPAŃSKA – Politechnika Warszawska, Wydział Zarządzania, ul. Narbutta 85, 02-524 Warszawa, Polska, e-mail: Katarzyna.Szczepanska@pw.edu.pl

Otrzymano 17.12.2025. Przyjęto 12.01.2026

Abstrakt

Cel: Omówienie pojęcia jakości badania marketingowego oraz przedstawienie kryteriów oceny jakości procesu badania marketingowego.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Celem badania było zidentyfikowanie kryteriów oceny jakości procesu badania marketingowego, które mogą być wykorzystane w ocenie jego poziomu jakości, oraz zaproponowanie mierników i wskaźników służących wyznaczaniu poziomu jakości procesu badania marketingowego. W realizacji celu badania wykorzystano metody: analizy piśmiennictwa oraz analizy i konstrukcji logicznej.
Wyniki/wnioski: Stwierdzono, że: (1) jakość procesu badania marketingowego jest wyznaczana na podstawie dwóch aspektów: czynnościowego – procesu przeprowadzania badania marketingowego oraz formalnego – zgodności z metodologią ogólną nauk, (2) kryteriami oceny poziomu jakości procesu badania marketingowego są: skuteczność (z uwzględnieniem kryterium jakościowego i ilościowego) oraz efektywność, które mogą być mierzone za pomocą zaproponowanych mierników i wskaźników.
Ograniczenia: Rodzaje badań marketingowych, elementy metody statystycznej, dziedziny nauki, procedura badawcza.
Zastosowanie praktyczne: Przeprowadzanie oceny jakości badania marketingowego w organizacjach.
Oryginalność/wartość poznawcza: Określenie związków między procedurami badawczymi w metodologii ogólnej nauk i w dziedzinie nauk społecznych, określenie mierników i wskaźników kryteriów oceny poziomu jakości procesu badania marketingowego.

Słowa kluczowe

metodologia, badanie marketingowe, proces badania marketingowego, jakość badania marketingowego, wskaźniki jakości badania marketingowego