autorMałgorzata Wierzbicka

prof. dr hab. Jolanta KRÓL – Katedra Oceny Jakości i Przetwórstwa Produktów Zwierzęcych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin, Polska, e-mail: jolanta.krol@up.lublin.pl

dr hab. Eugenia CZERNYSZEWICZ – prof. uczelni, Katedra Zarządzania i Marketingu, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Dobrzańskiego 37, 20-262 Lublin, Polska, e-mail: eugenia.czernyszewicz@up.lublin.pl

dr hab. Aneta BRODZIAK – prof. uczelni, Katedra Oceny Jakości i Przetwórstwa Produktów Zwierzęcych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin, Polska, e-mail: aneta.brodziak@up.lublin.pl

Otrzymano/Received 22.07.2025. Przyjęto/Accepted 24.07.2025

Abstrakt

Cel: Celem pracy jest przedstawienie znaczenia znaków jakości w zapewnieniu bezpieczeństwa żywności, ze szczególnym uwzględnieniem roli certyfikacji w kształtowaniu zaufania konsumentów oraz wspieraniu zrównoważonej i odpowiedzialnej produkcji żywności.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W pracy przyjęto perspektywy: eksploracyjną, deskryptywną i wyjaśniającą. Zastosowano następujące metody badawcze: analizę źródeł literaturowych, analizę dokumentów wtórnych, analizę przepisów prawnych i branżowych.
Wyniki/wnioski: Znaki jakości stanowią gwarancję jakości produktu, zapewniają, że produkt posiada właściwości określone we wniosku i odpowiada określonym wymaganiom. Znaki jakości pełnią istotną rolę w systemie zapewniania bezpieczeństwa i jakości żywności, wspierając przejrzystość łańcucha dostaw, umożliwiając świadome wybory konsumenckie i podnosząc standardy w produkcji żywności.
Ograniczenia: Ograniczeniem pracy jest prezentacja wybranych znaków jakości stosowanych najczęściej w sektorze żywnościowym głównie w Polsce.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki dostarczają praktycznych informacji i wskazówek dla uczestników łańcucha żywnościowego, w tym dla konsumentów i producentów produktów żywnościowych, na temat specyfiki znaków jakości i wybranych elementów ich certyfikacji.
Oryginalność/wartość poznawcza: Wartość poznawcza pracy dotyczy określenia znaczącej roli certyfikacji w zapewnieniu zaufania konsumentów do znaków jakości i podmiotów funkcjonujących w systemie żywnościowym oraz wspieraniu zrównoważonej produkcji żywności.

Słowa kluczowe

znaki jakości, bezpieczeństwo żywności, certyfikacja, zaufanie konsumentów

dr Marta TUTKO – Instytut Ekonomii, Finansów i Zarządzania, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Uniwersytet Jagielloński, ul. Gołębia 24, 31-007 Kraków, Polska, e-mail: marta.tutko@uj.edu.pl

Otrzymano/Received 22.07.2025. Przyjęto/Accepted 31.07.2025

Abstrakt

Cel: Kultura jakości jest przedmiotem zainteresowania badaczy od ponad trzech dekad. Temat ten podejmują badacze z różnych kręgów kulturowych. Mimo to wciąż brakuje konsensusu definicyjnego. Niniejszy artykuł ma na celu zidentyfikowanie i podsumowanie definicji kultury jakości w polskiej literaturze. Pomaga on zrozumieć różnice między definicjami kultury jakości i jej elementami. Proponuje holistyczną interpretację kultury jakości, co pozwalauniknąć nieporozumień definicyjnych.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano przegląd zakresu literatury (PZL) opublikowanej w latach 1999-2024 i indeksowanej w bazach danych: BazEkon, Biblioteka Nauki, Web of Science, Scopus, Katalog Bibliotek Uniwersytetu Jagiellońskiego. W przeglądzie uwzględniono 21 źródeł dowodu.
Wyniki/wnioski: Zidentyfikowano i podsumowano definicje kultury jakości w polskiej literaturze. Wskazano komponenty konstruktu ujęte w trzy kategorie: elementy zarządcze, kulturowe oraz łączące.
Ograniczenia: W PZL skupiono się na jednym kraju, pomijając inne.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki PZL można wykorzystać w następujących obszarach: projektowanie i wdrażanie systemów zarządzania jakością, budowanie komunikacji wewnętrznej, szkolenia i rozwój pracowników.
Oryginalność/wartość poznawcza: Dokonany PZL pozwolił na opracowanie autorskiej definicji kultury jakości.

Słowa kluczowe

elementy kultury jakości, kultura jakości, przegląd zakresu literatury

dr Liwia DELIŃSKA – Uniwersytet Gdański, Wydział Zarządzania, ul. Armii Krajowej 101, 81-824 Sopot, Polska, e-mail: liwia.delinska@ug.edu.pl
dr Patrycja WYCISZKIEWICZ – Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Strategii Marketingowych, ul. Powstańców Wlkp. 16, 61-875 Poznań, Polska, e-mail: patrycja.wyciszkiewicz@ue.poznan.pl

Otrzymano 17.06.2025. Przyjęto 23.06.2025

ABSTRAKT

Cel: Celem artykułu jest identyfikacja i konceptualizacja wymiarów jakości usług na rynku imprez biegowych na podstawie dorobku modelu SERVQUAL oraz jego adaptacji w sporcie. Postawiono następujące pytania badawcze: PB1 – Czy klasyczny model SERVQUAL może zostać zastosowany do oceny jakości imprez biegowych? PB2 – Czy dotychczasowe modyfikacje tego modelu (EVENTQUAL, SPORTSERV, TEAMQUAL) w pełni odzwierciedlają specyfikę rynku biegowego?
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano trójstopniową procedurę badawczą – przegląd literatury dotyczącej modelu SERVQUAL i jego modyfikacji na rynku sportu, analizę desk research obejmującą dotychczasowe badania w tym zakresie oraz netnografię polegającą na przeglądzie wypowiedzi uczestników imprez biegowych w przestrzeni cyfrowej.
Wyniki/wnioski: Podstawowe wymiary SERVQUAL (namacalność, niezawodność, reagowanie, zapewnienie i empatia) w usługach biegowych pozostają istotne, lecz niewystarczające. Przeprowadzona analiza ujawnia konieczność wyodrębnienia dodatkowych kategorii: komunikacja (która zastąpiła reagowanie) i atmosfera. Zrezygnowano z wymiaru zapewnienia i ostatecznie zaproponowano siedmiowymiarowy model oceny jakości imprez biegowych.
Ograniczenia: Głównym ograniczeniem niniejszego badania jest to, że zaproponowany model oceny pozostaje na etapie konceptualnym. Wymaga on jeszcze empirycznego sprawdzenia wśród uczestników imprez biegowych, co autorki planują zrealizować w kolejnych fazach projektu badawczego.
Zastosowanie praktyczne: Zaproponowana koncepcja modelu stanowi narzędzie do oceny jakości imprez biegowych. W przypadku konkurencyjnego rynku tych usług regularna ocena jakości jest niezbędna dla utrzymania przewagi oraz skutecznego zaspokajania potrzeb uczestników.
Oryginalność/wartość poznawcza: Artykuł aktualizuje dotychczasowe metody pomiaru jakości usług, wskazując specyficzne dla rynku imprez biegowych wymiary oceny, dotąd nieuwzględnione w literaturze.

SŁOWA KLUCZOWE

jakość usług, SERVQUAL, imprezy biegowe, sport powszechny

inż. Grzegorz HAJDUK – Metrology Solutions Sp. z o.o., ul. Wrocławska 41-43, 56-400 Oleśnica, Polska, e-mail: g.hajduk@o2.pl

Otrzymano 27.04.2025. Przyjęto 18.06.2025

ABSTRAKT

Cel: Celem artykułu jest identyfikacja heurystyk wykorzystywanych przez audytorów w trakcie podejmowania decyzji oraz ocena ich wpływu na jakość i obiektywność procesu audytowego.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano badanie ilościowo‑jakościowe. Kwestionariusz badawczy wypełniło 180 czynnych audytorów. Zebrane dane opracowano statystycznie (rozkłady procentowe, testy korelacji) oraz jakościowo (analiza tematyczna odpowiedzi otwartych).
Wyniki/wnioski: 83% respondentów deklaruje korzystanie z intuicji, 71% potwierdza wpływ pierwszego wrażenia, a 81% przyznaje się do zakotwiczenia w historycznych raportach. Ponadto 75% respondentów co najmniej sporadycznie ignoruje nieprawidłowości – głównie z powodu presji czasu i stresu. Analizy korelacyjne wykazały, że audytorzy z krótszym stażem częściej polegają na intuicji oraz efekcie pierwszego wrażenia.
Ograniczenia: Badanie oparto na doświadczeniach własnych respondentów, co może wprowadzać subiektywizm. Nie oceniano rzeczywistego wpływu heurystyk na faktyczne wyniki audytów.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki wskazują obszary wymagające wzmocnienia szkoleń (profesjonalny sceptycyzm, świadomość uprzedzeń) oraz rozwoju narzędzi wspierających obiektywną ocenę.
Oryginalność/wartość poznawcza: Badanie dostarcza empirycznych danych o rzeczywistym zastosowaniu heurystyk w procesie audytu i identyfikuje istotne, dotychczas marginalizowane obszary ryzyka w ocenie audytorskiej.

SŁOWA KLUCZOWE

heurystyki, audyt, proces decyzyjny, intuicja, błędy poznawcze

mgr Anna WENDT – Politechnika Gdańska, Wydział Zarządzania i Ekonomii, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Polska, e-mail: anna.wendt@pg.edu.pl

Otrzymano 9.06.2025. Przyjęto 17.06.2025

ABSTRAKT

Cel: Diagnoza, ocena i określenie wpływu stosowania koncepcji Lean Management na sukces organizacji w 27. edycji Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Badania wykonano za pomocą studium przypadku (case study). Przeprowadzono analizę materiałów źródłowych 27. edycji Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości, tj. formularzy zgłoszeniowych zawierających autoprezentacje organizacji biorących udział w konkursie, raportów z samooceny i raportów oceny zewnętrznej organizacji przygotowanych przez ekspertów zewnętrznych (audytorów z renomowanej jednostki certyfikującej).
Wyniki/wnioski: Z przeprowadzonych analiz wynika, że stosowanie idei ciągłego doskonalenia, zgodnie z filozofią kaizen, a także wdrażanie narzędzi i technik Lean Management, istotnie przyczyniają się do wysokiej oceny organizacji w Konkursie o Pomorską Nagrodę Jakości. Wszystkie organizacje, które zakwalifikowały
się do grona finalistów w tej edycji konkursu, wykazują systemowe podejście do doskonalenia – prowadzą działania na rzecz standaryzacji procesów, ich optymalizacji oraz konsekwentnej eliminacji marnotrawstwa. Praktyki te są zgodne z kluczowymi założeniami zarówno modelu EFQM, jak i Lean Management. Trzy z analizowanych organizacji wprost odniosły się w swoich formularzach aplikacyjnych do wdrażania filozofii Lean jako fundamentu swojej strategii. Organizacje te zostały nagrodzone miejscami na podium w swoich kategoriach konkursowych, co stanowi silny dowód na to, że konsekwentne wdrażanie zasad Lean Management, przy zachowaniu zgodności z ramami modelu EFQM, przekłada się na wymierne sukcesy w konkursach jakości.
Ograniczenia: W opracowaniu odniesiono się do wyników badań dotyczących wybranej celowo, jednej edycji Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości.
Zastosowanie praktyczne: Wyłonienie najlepszych organizacji leanowych wśród finalistów 27. edycji pomorskiej inicjatywy może posłużyć do wymiany dobrych praktyk w tym obszarze, np. podczas spotkań Klubu Pomorskiej Nagrody Jakości czy podczas konferencji branżowych. Opracowanie może też stanowić przewodnik dla potencjalnych uczestników takich inicjatyw. W artykule wskazano, jakie metody i narzędzia leanowe stosują laureaci konkursu, co może wzbogacić potencjał projakościowy w regionie.
Oryginalność/wartość poznawcza: Istnieje bardzo mała liczba publikacji dotyczących regionalnych konkursów jakości opartych na modelach doskonałości. Analiza wykorzystania koncepcji Lean Management przez finalistów 27. edycji konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości prowadzi do wniosku, jak ważne jest podejście oparte na tej koncepcji oraz, że ma ono realny wpływ na sukces w konkursie opartym na doskonałości organizacyjnej.

SŁOWA KLUCZOWE

ciągłe doskonalenie, EFQM, Pomorska Nagroda Jakości, Lean Management, cykl PDCA

prof. dr hab. inż. Zbigniew KŁOS – Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu, ul. Piotrowo 3, 60-695 Poznań, Polska, e-mail: zbigniew.klos@put.poznan.pl
dr hab. Jacek KŁOS – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Chemii, ul. Uniwersytetu Poznańskiego 8, 61-614 Poznań, Polska, e-mail: jacek.klos@amu.edu.pl

Otrzymano 14.05.2025. Przyjęto 29.05.2025

ABSTRAKT

Cel: Głównym celem jest przedstawienie niektórych panaceów, zwłaszcza „antykruchości” i „uważności”, na występujące w koncepcji świata BANI globalne wyzwania.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Podjęte zagadnienia mają kluczowe znaczenie dla refleksji nad możliwościami konfrontacji z wyzwaniami świata BANI.
Wyniki/wnioski: Analiza dostępnych propozycji wskazuje, że istnieją już racjonalne sposoby rozwiązywania problemów sygnalizowanych w idei świata BANI.
Ograniczenia: Przedstawione rozważania dotyczą zagadnień mających wymiar globalny.
Zastosowanie praktyczne: Podjęta w artykule problematyka winna inspirować osoby odpowiedzialne za rozwój organizacji, w tym zwłaszcza przedsiębiorstw przemysłowych, do refleksji, a następnie działań pozwalających z sukcesem konfrontować się z wyzwaniami świata BANI.
Oryginalność/wartość poznawcza: literatura dotycząca problematyki świata BANI, a zwłaszcza metod i środków radzenia sobie z jego wyzwaniami, jest bardzo ograniczona.

SŁOWA KLUCZOWE

świat BANI, wyzwania, kruchość – antykruchość, niespokojność – uważność

mgr Robert WILGOCKI – Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, ul. Nowy Świat 4, 62- 800 Kalisz, Polska, e-mail: robert.wilgocki@gmail.com

Otrzymano 7.04.2025. Przyjęto 18.04.2025

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest analiza wpływu cyfryzacji, automatyzacji i sztucznej inteligencji (AI) na rozwój i skuteczność wdrażania Lean Management we współczesnych organizacjach przemysłowych, ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji Lean 4.0, Lean 5.0, Kaizen 4.0 oraz Green Lean.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano podejście mieszane (mixed-methods). Badanie ilościowe przeprowadzono za pomocą ankiety internetowej wśród 12 menedżerów firm branży elektronicznej w Polsce, natomiast część jakościową oparto na 6 pogłębionych wywiadach eksperckich. Analizowano poziom wdrożenia narzędzi Lean i technologii cyfrowych (BI, AI, IoT), poziom kompetencji cyfrowych oraz bariery transformacyjne. Zastosowano statystykę opisową, test korelacji Pearsona oraz analizę treści.
Wyniki/wnioski: Badania potwierdzają rosnącą rolę narzędzi cyfrowych w środowisku Lean. Skuteczność wdrożeń Lean oceniono średnio na 3,7/5. Tylko 32% respondentów zadeklarowało wysoki poziom kompetencji cyfrowych. Najczęściej wskazywane bariery to: brak kompetencji, wysokie koszty oraz trudności integracyjne. Eksperci podkreślili konieczność zmiany kultury organizacyjnej i roli liderów jako mentorów transformacji. Lean 5.0 uznano za przyszłościowe podejście integrujące technologię z wartościami humanistycznymi.
Ograniczenia: Ograniczeniem badania jest mała liczebność próby (n=12), co ogranicza możliwość uogólnienia wyników. Mimo to ekspercki charakter respondentów i triangulacja metodologiczna (ankieta + wywiady) wzmacniają wartość poznawczą wyników.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki dostarczają praktycznych wskazówek dla liderów i menedżerów wdrażających Lean w organizacjach cyfrowych i hybrydowych. Artykuł zawiera rekomendacje dotyczące rozwoju kompetencji cyfrowych, wdrażania narzędzi BI i AI, integracji ESG z Lean oraz transformacji stylu przywództwa.
Oryginalność/wartość poznawcza: Oryginalność pracy polega na połączeniu analizy teoretycznej z badaniem empirycznym dotyczącym Lean 5.0 w kontekście Przemysłu 5.0. Artykuł wnosi nową wartość w zakresie zrozumienia relacji między technologią a kulturą organizacyjną oraz identyfikuje warunki niezbędne do skutecznej cyfryzacji Lean Management.

Słowa kluczowe

Lean Management, Lean 4.0 & 5.0, Kaizen 4.0, AI, Green Lean

dr inż. Anna MAZUR – prof. PP, Politechnika Poznańska, plac Marii Skłodowskiej-Curie 5, 60-965 Poznań, Polska, e-mail: anna.mazur@put.poznan.pl
inż. Mikołaj KURZAWSKI – Politechnika Poznańska, plac Marii Skłodowskiej-Curie 5, 60-965 Poznań, Polska, e-mail: mikolaj.kurzawski@student.put.poznan.pl
inż. Grzegorz KOŁPOWSKI – prof. PP, Politechnika Poznańska, plac Marii Skłodowskiej-Curie 5, 60-965 Poznań, Polska, e-mail: grzegorz.kolpowski@student.put.poznan.pl

Otrzymano 1.04.2025. Przyjęto 16.04.2025

Abstrakt

Cel: Identyfikacja źródeł marnotrawstwa oraz ocena ich wpływu na efektywność procesów produkcyjnych w przedsiębiorstwie produkcyjnym. Przedstawienie propozycji rozwiązań eliminujących zidentyfikowane źródła marnotrawstwa w procesach produkcyjnych.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Analiza literatury oraz innych dostępnych źródeł naukowych koncentrujących się na temacie usprawniania procesów i eliminacji marnotrawstwa. Dobór i zastosowanie odpowiednich narzędzi i metod potrzebnych do eliminacji zidentyfikowanego marnotrawstwa oraz do oceny ich wpływu na efektywność procesów produkcyjnych, tj.: obserwacja, wywiad, arkusz kontrolny, diagram procesu, analiza 5 Why oraz chronometraż.
Wyniki/wnioski: Przedsiębiorstwo jest zmuszone reagować na dynamiczne zmiany zachodzące w otoczeniu. Jedną z metod poprawy konkurencyjności, obniżania kosztów produkcji, przy jednoczesnym utrzymaniu oczekiwanego poziomu jakości produkowanych wyrobów, jest eliminacja marnotrawstwa, bardzo mocno osadzona w filozofii Lean. Warto być świadomym, że małe rozwiązania, jak na przykład zmiany organizacji pracy w kontroli jakości, poprawiają warunki pracy i efektywność pracy. Pracownicy również odczuwają poprawę komfortu pracy, co przekłada się na większą motywację do wykonywanej pracy.
Ograniczenia: Zastosowano jedynie wybrane metody identyfikacji marnotrawstwa oraz zidentyfikowano źródła marnotrawstwa jedynie w niektórych obszarach funkcjonowania przedsiębiorstwa. W przypadku przyszłych badań rekomendowane byłoby zastosowanie innych metod, które mogłyby okazać się skuteczniejsze w przypadku niektórych procesów.
Zastosowanie praktyczne: Wyniki oraz wnioski z przeprowadzonych badań stanowią potwierdzenie skuteczności zaproponowanych rozwiązań. Ponadto umożliwiają badanemu przedsiębiorstwu ich pilotażowe wprowadzenie jako gotowych usprawnień procesów produkcyjnych.
Oryginalność/wartość poznawcza: Metody eliminacji marnotrawstwa, zaproponowane przez autorów, bazują na znanych wcześniej rozwiązaniach. Jednakże zostały one rozwinięte i dostosowane do problemów wykrytych podczas kompleksowej analizy procesów w badanym przedsiębiorstwie.

Słowa kluczowe

marnotrawstwo, zarządzanie jakością, lean management

prof. dr hab. inż. Zbigniew KŁOS – Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu, ul. Piotrowo 3, 60-695 Poznań, Polska, e-mail: zbigniew.klos@put.poznan.pl
dr hab. Jacek KŁOS – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Chemii, ul. Uniwersytetu Poznańskiego 8, 61-614 Poznań, Polska, e-mail: jacek.klos@amu.edu.pl

Otrzymano 26.03.2025. Przyjęto 7.04.2025

Abstrakt

Cel: Głównym celem jest wskazanie istotnej roli Pani Profesor Elżbiety Skrzypek w rozwoju i przekazie informacji dotyczących problematyki zorientowanego projakościowo zarządzania wiedzą i kapitałem intelektualnym poprzez zaprezentowanie cyklu tekstów wygłoszonych i zamieszczonych w materiałach konferencji na temat TQM, zorganizowanych przez Politechnikę Poznańską.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Wspomniane wyżej działanie ma swoje źródło w zauważalnym w otoczeniu biznesowym przewartościowaniu z tzw. „starej gospodarki” na zorientowaną na wykorzystanie wiedzy i kapitału intelektualnego „nową gospodarkę” oraz w potrzebie przekazu na ten temat.
Wyniki/wnioski: Analiza dostępnych materiałów publikacyjnych wskazuje na wiodącą rolę Pani Profesor Elżbiety Skrzypek w zorientowanym projakościowo kompleksowym rozwoju i popularyzacji problematyki zarządzania wiedzą i kapitałem intelektualnym w Polsce.
Ograniczenia: W tej jubileuszowej publikacji, będącej wyrazem uznania roli Pani Profesor w rozwoju omawianej problematyki, analizę zagadnienia ograniczono do spójnego cyklu publikacji Pani Profesor w materiałach konferencji na temat TQM, zorganizowanych przez Politechnikę Poznańską.
Zastosowanie praktyczne: Podjęta w artykule problematyka jest praktycznym wyrazem doceniania twórczej działalności naukowej Pani Profesor Elżbiety Skrzypek w 50-lecie tejże działalności i ma charakter przeglądowy.
Oryginalność/wartość poznawcza: Do analizy dokonanej w tym artykule wybrano trudno dziś dostępny cykl szeregu artykułów, ściśle tematycznie powiązanych, autorstwa Pani Profesor Elżbiety Skrzypek.

SŁowa kluczowe

Profesor Elżbieta Skrzypek, jakość, wiedza, kapitał intelektualny, zarządzanie, cykl publikacji

dr Witold SYGOCKI – Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy, ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, Polska, e-mail: wisyg@ciop.pl

Otrzymano/Received 24.01.2025. Przyjęto/Accepted 11.02.2025

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest zaprezentowanie praktyk drapieżnych wydawców i organizatorów konferencji oraz zwrócenie uwagi uczestnikom życia naukowego na stosowane praktyki.
Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Analiza listy tytułów czasopism usuniętych w 2023 roku z bazy Journal Citation Report (JCR) ze szczególnym uwzględnieniem przypadków czasopism publikowanych przez uznanych wydawców. Prezentacja przykładów czasopism reprezentujących różne dyscypliny, weryfikacja informacji podawanych przez wydawców, w tym na temat wskaźnika Impact Factor (IF), zarezerwowanego dla Clarivate Analytics. Weryfikacja czasopism w uznanych bazach Web of Science CC, Scopus.
Wyniki/wnioski: Praktyki drapieżnych firm wciąż są prowadzone i dotyczą także podszywania się pod istniejące czasopisma uznanych wydawnictw (m.in.: Elsevier, Taylor&Francis).
Ograniczenia: Wskazane przykłady drapieżnych wydawnictw mogą być nieaktualne. Firmy prowadzące drapieżne praktyki często zmieniają nazwy, lokalizacje w celu utrudnienia weryfikacji.
Zastosowanie praktyczne: Wskazanie dostępnych dla pracowników naukowych metod weryfikacji potencjalnie drapieżnych czasopism/konferencji naukowych, mających na celu wyeliminowanie publikowania w drapieżnych czasopismach i wygłaszania referatów na drapieżnych konferencjach.
Oryginalność/wartość poznawcza: Temat drapieżnych wydawców podejmowany jest od ponad dekady. W potocznym odbiorze drapieżne praktyki są przypisywane innym niż uznane wydawnictwa. Zaprzestanie indeksowania w WoS CC czasopism wydawanych przez Taylor&Francis, MDPI, Springer pokazało, że może to dotknąć każdego. Wskazanie przykładów drapieżnych wydawców, organizatorów konferencji i zaleceń dla pracowników naukowych wciąż jest potrzebne i aktualne.

Słowa kluczowe

drapieżne czasopisma, drapieżne konferencje, drapieżni wydawcy, komunikacja naukowa, dorobek naukowy