Kategoriazeszyt 5-2026 publikacja

Assessment of the continuous material cutting operation using x— − R control chart and Cp, Cpk capability indices

Patryk Machnik

10.15199/46.2026.5.3

Streszczenie
Cel: Celem artykułu jest weryfikacja zdolności i stabilności operacji cięcia materiału ciągłego-metalowego. Analiza została przeprowadzona przy wykorzystaniu karty średniej-rozstępu i wskaźników zdolności jakościowej Cp i Cpk.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Artykuł porusza indywidualny przypadek (case study) zaistniały w przedsiębiorstwie o profilu wyrobów stalowych. W ramach części badawczej wykorzystano metodę obserwacji miejsca pracy wraz z analizą zdolności i stabilności operacji cięcia. Za pomocą metody statystycznej zestawiono rezultaty badania w postaci karty x— − R i wskaźników Cp, Cpk. W części teoretycznej przedstawiono przegląd monograficzny w zakresie koncepcji kart przebiegu procesu.

Wyniki/wnioski: W analizowanym studium przypadku występuje względna stabilność statystyczna układu badanego, przy jednoczesnym niespełnieniu zdolności jakościowej operacji cięcia. Rozkład wartości pomiarowych charakteryzuje się znaczną koncentracją wokół średniej arytmetycznej 250 mm, co wskazuje na relatywnie niewielką zmienność operacji cięcia. Jednocześnie występuje przesunięcie średniej względem nominalnego środka pola tolerancji ±1 mm.

Ograniczenia: W badaniu przyjęto liczebność pojedynczej próby, rozumianej jako podgrupa pomiarowa, równą czterem obserwacjom (n = 4). Analizowana seria obejmowała 25 prób czteroelementowych, w wyniku czego uzyskano łącznie 100 pojedynczych pomiarów. Pomiary wykonano w trakcie pierwszej zmiany roboczej, przy jasnym oświetleniu hali produkcyjnej oraz przy pełnej sprawności technicznej maszyny. Zastosowanie praktyczne: Wyniki badań potwierdzają użyteczność metod statystycznej kontroli procesu w praktyce przemysłowej.

Oryginalność/wartość poznawcza: Pomimo szerokiego zastosowania metod SPC w procesach obróbki skrawaniem zastosowanie narzędzi SPC w operacjach rozdzielania materiałów ciągłych pozostaje niewystarczające.

Slowa kluczowe: karta średniej-rozstępu, wskaźniki zdolności jakościowej, SPC

Bibliografia:

• [1] Ashagrie Daniel, Daniel Kitaw, Eshetie Berhan. 2022. „Advances in statistical quality control chart techniques and their limitations to cement industry”. Cogent Engineering 9(1): 2088463.
• [2] Bachtiak-Radka Emilia, Sara Dudzińska, Daniel Grochała. 2018. „Zastosowanie kart kontrolnych Shewharta do nadzorowania jakości procesów produkcyjnych w branży motoryzacyjnej”. Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe 19(9): 108–111.
• [3] Benková Marta, Dagmar Bednárová, Gabriela Bogdanovská. 2024. „Process Capability Evaluation Using Capability Indices as a Part of Statistical Process Control”. Mathematics 12(11): 1679.
• [4] Bottani Eleonora, Roberto Montanari, Andrea Volpi, Letizia Tebaldi. 2023. „Statistical process control of assembly lines in manufacturing”. Journal of Industrial Information Integration 32: 100435.
• [5] Dudek Ewa, Michał Kozłowski. 2017. „Koncepcja wykorzystania wybranej karty Shewharta do diagnostyki niezgodności mierzonych danych geoprzestrzennych”. Pomiary Automatyka Robotyka 21(3): 69–74.
• [6] García Ethel, Rita Peñabaena-Niebles, Maria Jubiz-Diaz, Angie Perez-Tafur. 2022. „Concurrent Control Chart Pattern Recognition: A Systematic Review”. Mathematics 10(6): 934.
• [7] Goecks Lucas Schmidt, Anderson Felipe Habekost, Antonio Maria Coruzzolo, Miguel Afonso Sellitto. 2024. „Industry 4.0 and Smart Systems in Manufacturing: Guidelines for the Implementation of a Smart Statistical Process Control”. Applied System Innovation 7(2): 24.
• [8] ISO. 2023. ISO/TR 22514-9:2023 Statistical methods in process management – Capability and performance – Part 9: Process capability statistics for characteristics defined by geometrical specifications. Geneva: International Organization for Standardization.
• [9] Knosala Ryszard. 2017. Innowacje w zarządzaniu i inżynierii produkcji. Opole: Oficyna Wydawnicza Polskiego Towarzystwa Zarządzania Produkcją.
• [10] Kołosowski Mariusz, Aneta Kucińska-Landwójtowicz. 2015. „Wykorzystanie wybranych kart kontrolnych Shewharta w ocenie procesów logistycznych”. Logistyka (3): 2230–2240.
• [11] Kwiatkiewicz Piotr. 2025. Wyzwania polityki energetycznej a sektor paliwowy. Świat i Polska: oczekiwania i prognozy. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa.

Consumer knowledge and awareness of food labelling

Agata Szkiel, Julia Romaniuk

10.15199/46.2026.5.2

Streszczenie
Cel: Celem badania była ocena wiedzy i świadomości konsumentów na temat wybranych oznaczeń zamieszczanych na produktach spożywczych, odwołujących się do zrównoważonego rozwoju oraz odnoszących się do właściwości i cech produktu.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Do realizacji celu pracy zastosowano metodę pomiaru sondażowego pośredniego on-line (CAWI) z zastosowaniem autorskiego kwestionariusza ankiety. W badaniu wzięło udział 310 respondentów.

Wyniki/wnioski: Stwierdzono, że deklarowany poziom wiedzy respondentów na temat znakowania żywności, odwołującego się do zasad zrównoważonego rozwoju, jak również odnoszącego się do właściwości i cech produktu, jest zgodny z rzeczywistym poziomem ich wiedzy w tym zakresie. Ponadto wykazano, że poziom wiedzy respondentów, a także poziom zaufania do oznaczeń żywności jest niski. Stwierdzono także, że poziom wiedzy na temat znakowania żywności jest w niewielkim stopniu zróżnicowany ze względu na cechy socjodemograficzne badanych.

Ograniczenia: Badanie zostało przeprowadzone na próbie respondentów, której nie można uznać za reprezentatywną. Uzyskanych wyników nie można więc uogólniać na całą populację konsumentów żywności w Polsce. Zastosowanie praktyczne: Wyniki mogą być wykorzystane przez producentów żywności, organy nadzorujące bezpieczeństwo żywności oraz instytucje działające w obszarze promowania zasad zrównoważonej konsumpcji, edukacji żywieniowej oraz walki z chorobami dietozależnymi do podejmowania działań mających na celu podnoszenie poziomu wiedzy konsumentów na temat znakowania żywności, a także zwiększanie ich zaufania do wiarygodności informacji zamieszczanych na opakowaniach produktów spożywczych.

Oryginalność/wartość poznawcza: Wykazano niski poziom wiedzy i zaufania badanych do znakowania żywności, a także relatywnie niewielkie znaczenie cech socjodemograficznych w kształtowaniu poziomu wiedzy respondentów w tym zakresie. Wskazuje to na konieczność stałego rozwijania wiedzy konsumentów na temat etykietowania żywności niezależnie od płci, wieku oraz poziomu wykształcenia.

Slowa kluczowe: znakowanie żywności, wiedza respondentów, żywność

Bibliografia:

• [1] Bielaszka Agnieszka, Agata Kiciak, Monika Chrzanowska, Natalia Kuczka, Wiktoria Staśkiewicz-Bartecka, Marek Kardas. 2025. „Etykiety produktów spożywczych – znajomość zasad znakowania żywności wśród osób dorosłych”. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 31(2): 132–138.
• [2] Cecchini Michele, Laurence Warin. 2015. „Impact of food labelling systems on food choices and eating behaviours: a systematic review and meta-analysis of randomized studies”. Obesity Reviews 17(3): 201–210.
• [3] Chantal Julia, Caroline Méjean, Mathilde Touvier, Sandrine Péneau, Camille Lassale, Pauline Ducrot, Serge Hercberg, Emmanuelle Kesse-Guyot. 2021. „Validation of the FSA nutrient profiling system dietary index in French adults – findings from SUVIMAX study”. European Journal of Nutrition 55(5): 1901–1910.
• [4] European scientists and health professionals. 2023. Why the European Commission must choose the Nutri-Score Nutrition Label. https://nutriscore-europe.com/https-nutriscoreeurope- com-wp-admin-post-phppost10actionedit/
• [dostęp: 25.02.2026].
• [5] Frąś Józef, Ilona Olsztyńska, Sebastian Scholz, Tomasz Frąś. 2016. „Systemy certyfikacji łańcuchów dostaw w aspekcie regulacji prawnych i standardów ekologicznych”. Problemy Nauk Stosowanych 4: 175–188.
• [6] Hadrian Szymon. 2024. Budowanie lojalności klienta w kontekście odpowiedzialnych działań producentów i konsumentów. W Zrównoważony rozwój – trendy, wyzwania, kontrowersje, 49–61. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
• [7] Hercberg Serge, Mathilde Touvier, Jordi Salas-Salvado. 2022. „The Nutri-Score nutrition label. A public health tool based on rigorous scientific evidence aiming to improve the nutritional status of the population”. International Journal for Vitamin and Nutrition Research 92(3–4): 147–157.
• [8] Hønneland Geir. 2020. „Marine Stewardship Council (MSC) Certification of Arctic Fisheries: Processes and Outcomes”. Arctic Review on Law and Politics 11: 133–156.
• [9] Martini Daniela, Davide Menozzi. 2021. „Food Labeling: Analysis, Understanding, and Perception”. Nutrients 13(1): 268.
• [10] Moreira Maria João, Juan García-Díez, José M. M. M. de Almeida, Cristina Saraiva. 2021. „Consumer Knowledge about Food Labeling and Fraud”. Foods 10(5): 1095.

Dual quality – towards managerial factors

Marek Bugdol

10.15199/46.2026.5.1

Streszczenie
Cel: Celem artykułu jest ukazanie przyczyn oferowania produktów o podwójnej jakości oraz reakcji klientów na ten problem.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Główną metodą badawczą był przegląd literatury. Dokonana analiza artykułów dostępnych w bazie Google Scholar uwzględniała słowa kluczowe: dual quality, dual quality of food, product. Wykonany przegląd uzupełniono o te treści, które dotyczyły reakcji klientów na nieetyczne postępowania firm.

Wyniki/wnioski: Podwójna jakość będzie występować tak długo, jak długo będą utrzymywane różnice w stanie posiadania, w sile nabywczej klientów. Klienci różnie reagują na problem podwójnej jakości. Tylko część z nich uznaje, że podwójna jakość jest przejawem dyskryminacji. Różna jest świadomość klientów i ich zaufanie do opisów widniejących na etykietach, opakowaniach. Coraz większe znaczenie w procesie edukacyjnym będzie odgrywała sztuczna inteligencja, która pozwala już dziś lepiej monitorować zachowania firm, składy surowcowe produktów i powiązania w łańcuchach dostaw. Choć twierdzi się, że do podwójnej jakości dochodzi z powodu różnic ekonomicznych, to nie wyjaśnia się, jakie są mechanizmy tego problemu ani na ile sprzyjają mu różne czynniki o charakterze zarządczym.

Ograniczenia: Przegląd literatury nie jest doskonałą metodą badawczą. Zmieniają się opinie klientów i ich świadomość istnienia podwójnej jakości.

Zastosowanie praktyczne: Dotychczasowe badania wskazują na pilną potrzebę zapewnienia lepszego dostępu do informacji o oferowanych produktach, co w dłuższej perspektywie czasowej wpłynie pozytywnie na poziom zaufania klienckiego.

Oryginalność/wartość poznawcza: Artykuł akcentuje nowe możliwości badawcze – powiązania czynników zarządczych, głównie wynagradzania, z motywacją firm do oferowania produktów o podwójnej jakości.

Slowa kluczowe: podwójna jakość, zachowania klientów, etyka

Bibliografia:

• [1] Barlas Stephen, Alfred M. King, Bob Randall, Curt Vershoor, Kathy Williams, Curtis C. Verschoor. 2003. „The Ethical Alternative to Selfish Management”. Strategic Finance 84(10): 18–20.
• [2] Bartkova Lucia, Mária Sirotiaková. 2021. „Dual quality and its influence on consumer behaviour according to the income”. SHS Web of Conferences 92: 06001. EDP Sciences.
• [3] Bartková Lucia, Lenka Veselovská. 2020. „The Impact of the Media on the Perception of Dual Quality Goods in the European Union”. Scientific Papers of the University of Pardubice. Series D, Faculty of Economics & Administration 28(2): 1064.
• [4] Bartková Lucia, Lenka Veselovská. 2023. „Does dual quality of products in the European Union truly bother consumers?”. Marketing i menedžment innovacij 14(1): 182–198.
• [5] Bartková Lucia, Lenka Veselovská. 2024. „Consumer behaviour under dual quality of products: Does testing reveal what consumers experience? “. IIMB Management Review 36(2): 171–184.
• [6] Bartková Lucia, Lenka Veselovská, Katarína Zimermanová. 2018. „Possible solutions to dual quality of products in the European Union”. Scientific Papers 26(3): 950.
• [7] Bartkova Lucia, Lenka Veselovska, Marianna Sramkova, Jan Zavadsky. 2021. „Dual quality of products: myths and facts through the opinions of millennial consumers”. Marketing i menedžment innovacij (1): 236–252.
• [8] Bartleby. 2020. „Cutting the Pie”. The Economist 22 lutego: 57.
• [9] Blokhuis Harry J., Bryan Jones, R. Geers, Mara Miele, Isabelle Veissier. 2003. „Measuring and monitoring animal welfare: transparency in the food product quality chain”. Animal Welfare (4): 445–455.
• [10] Brzeziński Maksim, Maciej Niemir, Krzysztof Muszyński, Mateusz Lango, Dawid Wiśniewski. 2025. „Boosting Dual Quality detection with AI-based social media analysis”. Information Processing & Management 62(4): 104138.
• [11] Di Marcantonio Federica, Bogdan Radu Nedelcu, Bogdan Padiu, Traian Rebedea, Jesus Barreiro-Hurle, Pavel Ciaian. 2024. Food-Checker: A mobile-based crowdsourcing application for dual quality of food. Brussels, Belgium: Joint Research Centre.