Kategoriazeszycie 4-2026, publikacja

mgr Damian CIACHOROWSKI – Gdańsk University of Technology, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Poland; e-mail: damian.ciachorowski@pg.edu.pl
GAIA Institute, ul. Staniszewskiego 19a/24, 81-603 Gdynia, Poland

Otrzymano/Received 16.07.2026. Przyjęto/Accepted 5.08.2026

s. 17-28

Abstrakt

Cel: Celem niniejszego badania jest analiza zrównoważonych aspektów transformacji cyfrowej oraz opracowanie wstępnych ram koncepcyjnych służących do ich uporządkowania.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W badaniu zastosowano badania jakościowe, w ramach których przeprowadzono 10 wywiadów pół­strukturalnych. Materiał do analizy został zgromadzony z wykorzystaniem teorii aktora-sieci (Actor-Network Theory). Zebrane dane przeanalizowano przy użyciu metodologii Gioia, a następnie poddano je weryfikacji na podstawie wcześniej przeprowadzonego systematycznego przeglądu literatury. Finalnie dokonano agregacji koncepcyjnej w celu opracowania proponowanych ram.

Wyniki/wnioski: W badaniu zidentyfikowano szereg aspektów związanych ze zrównoważonym rozwojem, które wiążą się z procesami transformacji cyfrowej, i pogrupowano je w cztery nadrzędne obszary analityczne: Ludzie, Technologia, Zarządzanie i Środowisko (PTME). Wyniki badania wskazują, że transformację cyfrową można analizować jako proces wielowymiarowy, kształtowany przez interakcje między różnymi elementami, a nie jako zjawisko oparte wyłącznie na technologii.

Ograniczenia: Badanie opiera się na jakościowych danych eksperckich i stanowi wstępny rozwój koncepcyjny. Konieczne są dalsze badania w celu zbadania możliwości zastosowania tych ram oraz empirycznego zbadania relacji między zidentyfikowanymi dziedzinami.

Zastosowanie praktyczne: Proponowane ramy mogą wspierać organizacje i decydentów w refleksji nad szerszymi kwestiami związanymi z procesami transformacji cyfrowej oraz ułatwić dyskusje między interesariuszami zaangażowanymi w planowanie i wdrażanie tych inicjatyw.

Oryginalność/wartość poznawcza: Badanie wnosi wkład w badania nad transformacją cyfrową, dostarczając oparte na danych empirycznych podejście do strukturyzowania aspektów związanych ze zrównoważonym rozwojem, bez polegania wyłącznie na z góry zdefiniowanych kategoriach analitycznych. Wyjątkowość modelu PTME polega na analitycznych powiązaniach między poszczególnymi elementami. Te wzajemne zależności wskazują, że transforma­cję cyfrową należy analizować jako zjawisko systemowe, a nie w kategoriach odizolowanych wymiarów zrównoważonego rozwoju.

Słowa kluczowe

transformacja cyfrowa, zrównoważony rozwój, teoria aktora-sieci, systemy społeczno-techniczne, ramy koncepcyjne

mgr inż. Marcin BĄCZYK – Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu, ul. Piotrowo 3, 60-965 Poznań, Polska; e-mail: marcin.baczyk@doctorate.put.poznan.pl
Volkswagen Poznań Sp. z o.o., ul. Warszawska 349, 61-060 Poznań, Polska, e-mail: marcin.baczyk@doctorate.put.poznan.pl

Otrzymano 30.01.2026. Przyjęto 7.07.2026

s. 9-16

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest opracowanie i przedstawienie koncepcyjnych ram łączących zasady zarządzania jakością (QM) z energochłonnym procesem odle­wania aluminium oraz wykazanie, w jaki sposób systematyczna praca nad jakością może służyć ustawicznemu doskonaleniu efektywności energetycznej.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Opracowanie ma charakter narracyjnego przeglądu literatury (w rozumieniu Paré i in. 2015), syntetyzu­jącego badania z zakresu zrównoważonej produkcji, zarządzania jakością i inżynierii odlewniczej. Jako perspektywę teoretyczną przyjęto podejście oparte na zasobach naturalnych (NRBV), a wkładem pracy są wyraźnie ramy koncepcyjne, a nie zweryfikowany model.

Wyniki/wnioski: Przegląd prowadzi do czterowarstwowych ram koncepcyjnych (fundament kulturowy, metody QM, technologie Przemysłu 4.0 oraz zintegrowany system pomiaru), które odwzorowują nazwane metody i koncepcje QM na konkretne miejsca największego zużycia energii w procesie od­lewania. Ograniczanie braków i poprawa uzysku okazują się dźwigniami o największej sile oddziaływania ze względu na energię cieplną zawartą w każdym odrzuconym odlewie.

Ograniczenia: Ramy mają charakter koncepcyjny i nie zostały jeszcze zweryfikowane empirycznie; ujęcia ilościowe opierają się na danych z literatury. Dalsze prace powinny obejmować podłużne studia przypadków w odlewniach aluminium.

Zastosowanie praktyczne: Ramy dostarczają menedżerom uporządkowanego narzędzia diagnostycznego do budowy zintegrowanego systemu zarządzania jakością i energią oraz uzasadnienia biznesowego wiążącego inwestycje w jakość z wymierną redukcją zużycia energii i kosztów.

Oryginalność/wartość poznawcza: Wartość polega na wyraźnym powiązaniu poszczególnych metod i koncepcji QM z fizycznymi mechanizmami strat energii w wysokotemperaturowym odlewaniu aluminium, co stanowi krok poza ogólne zalecenia ku uporządkowanym, praktycznym ramom działania.

Słowa kluczowe

efektywność energetyczna, Total Quality Management, odlewy aluminiowe, zrównoważona produkcja, Przemysł 4.0

mgr Alina GUZIK – Gdańsk University of Technology, ul. Gabriela Narutowicza 11/12, 80-222 Gdańsk, Polsnd, e-mail: alina.guzik@pg.edu.pl

Otrzymano 6.07.2026. Przyjęto 3.08.2026

s. 2-8

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań jakościowych dotyczących atrybutów jakości kursów e-learningowych, które stają się widoczne w sytuacji ich niespełnienia, rozumianego jako brak, wada lub niespójność, oraz zaproponowanie modelu wyjaśniającego, w jaki sposób brak atrybutu ujawnia pożądaną jakość.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Zastosowano eksploracyjne podejście jakościowe. Materiał obejmował 25 częściowo ustrukturyzowa­nych wywiadów pogłębionych: 11 z użytkownikami kursów e-learningowych i 14 z projektantami. Transkrypcje poddano analizie tematycznej, kodując oczekiwane atrybuty, formy niespełnienia, reakcje użytkowników oraz praktyki projektowe lub kontrolne ograniczające ryzyko braku.

Wyniki/wnioski: Wyodrębniono cztery obszary jakości ujawnianej przez brak: niezawodność technologiczną, przejrzystość nawigacyjną, organizację treści i obciążenie poznawcze oraz skuteczność dydaktyczną. Na podstawie analizy wypowiedzi zaproponowano model ujawniania atrybutu jakości przez brak, który pokazuje przejście od niewidocznej poprawności atrybutu, przez jego zakłócenie i próbę kompensacji, do negatywnej oceny lub rezygnacji z kursu.

Ograniczenia: Badanie ma charakter eksploracyjny, wyniki nie służą statystycznej generalizacji. Model ma charakter interpretacyjny i wymaga dalszej weryfikacji w badaniach obejmujących między innymi obserwację zachowań użytkowników oraz analizę danych z platform e-learningowych.

Zastosowanie praktyczne: Wyniki mogą wspierać projektowanie i ocenę kursów e-learningowych przez identyfikowanie atrybutów, które rzadko są spon­tanicznie wskazywane jako źródło jakości, lecz których brak, wada lub niespójność zakłócają uczenie się. Zaproponowany model może być wykorzystany w analizie incydentów krytycznych, testach użyteczności i procedurach QA do przekładania problemów użytkowników na pożądane atrybuty jakości.

Oryginalność/wartość poznawcza: Artykuł ujmuje jakość kursu e-learningowego jako zjawisko ujawniające się także przez brak, wadę lub niespójność atrybutu. Oryginalnym wkładem jest teoretyczny model ujawniania atrybutu jakości przez brak.

Słowa kluczowe

jakość produktu, e-learning, EdTech, atrybuty jakości, rozwój nowych produktów