Poprawa efektywności energetycznej w produkcji komponentów aluminiowych: projakościowe ujęcie koncepcyjne

mgr inż. Marcin BĄCZYK – Politechnika Poznańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Transportu, ul. Piotrowo 3, 60-965 Poznań, Polska; e-mail: marcin.baczyk@doctorate.put.poznan.pl
Volkswagen Poznań Sp. z o.o., ul. Warszawska 349, 61-060 Poznań, Polska, e-mail: marcin.baczyk@doctorate.put.poznan.pl

Otrzymano 30.01.2026. Przyjęto 7.07.2026

s. 9-16

Abstrakt

Cel: Celem artykułu jest opracowanie i przedstawienie koncepcyjnych ram łączących zasady zarządzania jakością (QM) z energochłonnym procesem odle­wania aluminium oraz wykazanie, w jaki sposób systematyczna praca nad jakością może służyć ustawicznemu doskonaleniu efektywności energetycznej.

Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Opracowanie ma charakter narracyjnego przeglądu literatury (w rozumieniu Paré i in. 2015), syntetyzu­jącego badania z zakresu zrównoważonej produkcji, zarządzania jakością i inżynierii odlewniczej. Jako perspektywę teoretyczną przyjęto podejście oparte na zasobach naturalnych (NRBV), a wkładem pracy są wyraźnie ramy koncepcyjne, a nie zweryfikowany model.

Wyniki/wnioski: Przegląd prowadzi do czterowarstwowych ram koncepcyjnych (fundament kulturowy, metody QM, technologie Przemysłu 4.0 oraz zintegrowany system pomiaru), które odwzorowują nazwane metody i koncepcje QM na konkretne miejsca największego zużycia energii w procesie od­lewania. Ograniczanie braków i poprawa uzysku okazują się dźwigniami o największej sile oddziaływania ze względu na energię cieplną zawartą w każdym odrzuconym odlewie.

Ograniczenia: Ramy mają charakter koncepcyjny i nie zostały jeszcze zweryfikowane empirycznie; ujęcia ilościowe opierają się na danych z literatury. Dalsze prace powinny obejmować podłużne studia przypadków w odlewniach aluminium.

Zastosowanie praktyczne: Ramy dostarczają menedżerom uporządkowanego narzędzia diagnostycznego do budowy zintegrowanego systemu zarządzania jakością i energią oraz uzasadnienia biznesowego wiążącego inwestycje w jakość z wymierną redukcją zużycia energii i kosztów.

Oryginalność/wartość poznawcza: Wartość polega na wyraźnym powiązaniu poszczególnych metod i koncepcji QM z fizycznymi mechanizmami strat energii w wysokotemperaturowym odlewaniu aluminium, co stanowi krok poza ogólne zalecenia ku uporządkowanym, praktycznym ramom działania.

Słowa kluczowe

efektywność energetyczna, Total Quality Management, odlewy aluminiowe, zrównoważona produkcja, Przemysł 4.0