prof. dr hab. Tadeusz BORYS \u2013 Uniwersytet Zielonog\u00f3rski, Instytut Nauk o Zarz\u0105dzaniu i Jako\u015bci, ul. Podg\u00f3rna 50, 65-246 Zielona G\u00f3ra, Polska, e-mail: t.borys@wez.uz.zgora.pl<\/p>\n\n\n\n
Otrzymano 2.06.2026. Przyj\u0119to 9.06.2026<\/p>\n\n\n\n
s. 2-20<\/p>\n\n\n\n
Abstrakt<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cel:<\/strong> Artyku\u0142 ten to druga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji, w kt\u00f3rej podj\u0105\u0142em pr\u00f3b\u0119 przedstawienia niezwykle bogatego zbioru perspektyw, przez kt\u00f3re mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 AUTOdestrukcj\u0119 jako zjawisko wielowymiarowe i interdyscyplinarne. To w\u0142a\u015bnie ta wielowymiarowo\u015b\u0107 sk\u0142oni\u0142a mnie do przedstawienia r\u00f3\u017cnych uj\u0119\u0107 z\u0142o\u00ad\u017conej struktury AUTOdestrukcji cz\u0142owieka w dw\u00f3ch zwartych tematycznie, a jednocze\u015bnie komplementarnych cz\u0119\u015bciach ogl\u0105dania tego zjawiska z r\u00f3\u017cnych perspektyw. W cz\u0119\u015bci pierwszej [5] dokona\u0142em podzia\u0142u istniej\u0105cych lub postulowanych modeli ogl\u0105du AUTOdestrukcji na dwie grupy. W dominuj\u0105cej w teorii i w praktyce pierwszej grupie modeli przyjmuje si\u0119 kierunek implikacji od skutku do przyczyny (w skr\u00f3cie \u2013 \u201eod skutku\u201d), dlatego nazwa\u0142em je modelami \u201erewersowymi\u201d, a w drugiej grupie przyjmuje si\u0119 odwrotn\u0105 implikacj\u0119, kt\u00f3rej sedno wyja\u015bnia analiza przyczynowo skutkowa. Potencja\u0142 profi\u00adlaktyczny tkwi\u0105cy w drugiej grupie implikacji sk\u0142oni\u0142 mnie do nazwania tych modeli \u201eklasycznymi\u201d \u2013 od przyczyny do skutku, a w skr\u00f3cie \u2013 \u201eod przyczyny\u201d. Zwr\u00f3ci\u0142em te\u017c uwag\u0119, \u017ce proponowany podzia\u0142 modeli oparty jest w gruncie rzeczy na dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych logikach wyja\u015bniania AUTOdestrukcji. W tej bar\u00addziej analitycznej cz\u0119\u015bci eseju tre\u015b\u0107 rozwa\u017ca\u0144 podporz\u0105dkowa\u0142em odpowiedziom na trzy wa\u017cne dla jako\u015bci \u017cycia cz\u0142owieka pytania: (1) jakie s\u0105 objawy egzystencjalne AUTOdestrukcji? \u2013 czyli jakie s\u0105 jej przyczyny i skutki na pierwszym poziomie kaskady samoniszczenia si\u0119 cz\u0142owieka; (2) jakie s\u0105 objawy psychologiczne AUTOdestrukcji? \u2013 czyli jakie s\u0105 jej przyczyny i skutki na poziomie drugim; (3) jakie s\u0105 objawy neurobiologiczne AUTOdestrukcji? \u2013 czyli jakie s\u0105 jej przyczyny i skutki na poziomie trzecim. Odpowiedzi na te pytania obrazuj\u0105 kaskad\u0119 (schody), kt\u00f3ra ods\u0142ania\u0107 ju\u017c b\u0119dzie bardziej konkretnie kolejne poziomy (warstwy) wyja\u015bnienia AUTOdestrukcji w proponowanym modelu od przyczyny \uf0e8 do skutku. To taka kaskada warstw AUTOdestrukcji b\u0119dzie przedmiotem drugiej cz\u0119\u015bci tego artyku\u0142u. Slowa kluczowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n jako\u015b\u0107 \u017cycia, AUTOdestrukcja, modele, kaskada, przyczyna, skutek<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" prof. dr hab. Tadeusz BORYS \u2013 Uniwersytet Zielonog\u00f3rski, Instytut Nauk o Zarz\u0105dzaniu i Jako\u015bci, ul. Podg\u00f3rna 50, 65-246 Zielona G\u00f3ra, Polska, e-mail: t.borys@wez.uz.zgora.pl Otrzymano 2.06.2026. Przyj\u0119to 9.06.2026 s. 2-20 Abstrakt Cel: Artyku\u0142 ten to druga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji, w kt\u00f3rej podj\u0105\u0142em pr\u00f3b\u0119 przedstawienia niezwykle bogatego zbioru perspektyw, przez kt\u00f3re mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 AUTOdestrukcj\u0119 jako zjawisko wielowymiarowe i […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":["post-1656","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zeszycie-3-2026-publikacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1656","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1656"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1658,"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1656\/revisions\/1658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/problemyjakosci.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Metodyka badawcza:<\/strong> W artykule zastosowa\u0142em, podobnie jak w cz\u0119\u015bci pierwszej, metod\u0119 analizy logicznej w odniesieniu do modeli \u201eod przyczyny\u201d oraz przegl\u0105d literatury, uwzgl\u0119dniaj\u0105cy interdyscyplinarno\u015b\u0107 zjawiska AUTOdestrukcji.
Warto\u015b\u0107 poznawcza: <\/strong>Cech nowo\u015bci poznawczej tego opracowania nale\u017cy przede wszystkim upatrywa\u0107 w zaprezentowanym kaskadowym i zintegrowanym podej\u015bciu do AUTOdestrukcji, opartym na analizie przyczynowo-skutkowej \u2013 podej\u015bciu bardzo rzadko prezentowanym w literaturze przedmiotu, w kt\u00f3rej przewa\u017ca zdezintegrowany ogl\u0105d zjawiska AUTOdestrukcji. To sk\u0142oni\u0142o mnie do przedstawienia g\u0142\u0119bszej analizy modelu przyczynowo-skutkowego ogl\u0105du tego zjawiska. Jest on \u2013 wed\u0142ug mojej oceny \u2013 ogl\u0105dem bardziej perspektywicznym ni\u017c model \u201eod skutku\u201d, bo przyjmuje jako punkt wyj\u015bcia pierwotn\u0105 przyczyn\u0119 AUTOdestrukcji, kt\u00f3ra ma charakter egzystencjalny o wyra\u017anym kontek\u015bcie aksjologicznym. To od tego najwy\u017cszego poziomu kaskady pochodz\u0105 w proponowanym tr\u00f3jmodu\u0142owym uj\u0119ciu dwa pozosta\u0142e poziomy \u2013 psychologiczny i neurobiologiczny. Umo\u017cliwi\u0142o mi to, w kolejnym kroku, zintegrowanie modelu \u201eod przyczyny\u201d z modelem \u201eod skutku\u201d.
Wnioski:<\/strong> G\u0142\u00f3wne konkluzje artyku\u0142u znajduj\u0105 si\u0119 w ko\u0144cowej cz\u0119\u015bci eseju w formie kilku wniosk\u00f3w nawi\u0105zuj\u0105cych do sformu\u0142owanych wcze\u015bniej pyta\u0144 badawczych.<\/p>\n\n\n\n